“ΠΓΔΜ• Ποια είναι και τι επιδιώκει; Κεφάλαιο Β΄- Μακεδονικό Πρόβλημα”

Μακεδονικό πρόβλημα: Ο ρόλος του Γιόσιπ Μπροζ Τίτο στη δημιουργία της FYROM ήταν καθοριστικός. Η δημιουργία από τον Τίτο, στις 2 Αυγούστου 1944 της "Λαϊκής Ομόσπονδης Δημοκρατίας Μακεδονίας¨" αποτελούσε μέρος των επιδιώξεων του Γιουγκοσλάβου ηγέτη, για την σύσταση της “Νοτιοσλαβικής Ομοσπονδίας”, στην οποία θα περιλαμβάνονταν, εκτός της Γιουγκοσλαβίας, τμήματα της Βουλγαρίας, της Ελλάδας και της Αλβανίας.
Ταυτόχρονα, ενεργοποιείτο το παλιό σχέδιο της Κομιντέρν για την ίδρυση της “Βαλκανικής Ομοσπονδίας”. Απλά ο φορέας θα ήταν η Γιουγκοσλαβία και όχι η Βουλγαρία όπως είχε προταθεί το 1923. Εκείνη την εποχή, που εξυφαίνονταν το σχέδιο αυτό, ο Τίτο ήταν ακόμη το αγαπημένο παιδί του Ιωσήφ Στάλιν. Η ρήξη ανάμεσα στους δύο ηγέτες δεν είχε έλθει ακόμη.
Στο έδαφος της γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας η σύνθεση του πληθυσμού ήταν εξαιρετικά ανομοιογενής τόσο από εθνολογική, όσο και από θρησκευτική άποψη. Κατοικούσαν Μουσουλμάνοι, Σέρβοι, Αλβανοί, Τσιγγάνοι, Έλληνες, Βούλγαροι κλπ. Ταυτόχρονα η δύναμη της Περιφερειακής Επιτροπής Σκοπίων του Κ.Κ. Γιουγκοσλαβίας ήταν εξαιρετικά ισχνή. Ο Τίτο, σ’ ένα γράμμα που στέλνει από το Παρίσι στον Δημητρόφ το 1938, του αναφέρει ότι, αντίθετα με ότι συνέβαινε στις άλλες οργανώσεις του Κ.Κ.Γ., στη Γιουγκοσλαβική Μακεδονία οι τοπικές οργανώσεις είναι ασύνδετες μεταξύ τους, ενώ δεν υπάρχουν καθοδηγητικά στελέχη. Για να ξεπεραστούν οι δυσκολίες που υπήρχαν στη δράση του Κ.Κ.Γιουγκοσλαβίας στην περιοχή των Σκοπίων, το κόμμα προσανατολιζόταν στη δημιουργία Κ.Κ. Μακεδονίας, που θα προσπαθούσε να συσπειρώσει κυρίως το σλαβικό στοιχείο της περιοχής. Έτσι η 4η Συνδιάσκεψη του Κ.Κ.Γιουγκοσλαβίας, που συνήλθε το Δεκέμβριο του 1934 στη Λιουμπλιάνα, αποφάσισε στο πλαίσιο του Κ.Κ.Γιουγκοσλαβίας, να δημιουργηθούν Κ.Κ.Κροατίας και Κ.Κ.Σλοβενίας και αργότερα Κ.Κ.Μακεδονίας.
Η ίδρυση του αυτόνομου Κ.Κ.Μακεδονίας, έγινε τελικά 9 χρόνια αργότερα από τον Τέμπο, το Μάρτιο του 1943 για να προσελκυσθεί η πλειοψηφία του πληθυσμού από την επιρροή της Βουλγαρίας, που με την Γερμανική κάλυψη είχε καταλάβει τα εδάφη της γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας, όσο και για να δημιουργηθεί Γιουγκοσλαβικός φορέας αντίστασης στη Γιουγκοσλαβική Μακεδονία.
Οι Βουλγαρικές αρχές κατοχής στην Γιουγκοσλαβική Μακεδονία, εφάρμοζαν εκτεταμένο σχέδιο εκβουλγαρισμού, ανάλογο με αυτό που είχε επιβληθεί και στην Ελληνική ανατολική Μακεδονία. Οι Βουλγαρικές αρχές Κατοχής στην Γιουγκοσλαβική Μακεδονία, δεν συνάντησαν αντίσταση. Σε αυτό, συνέβαλαν τόσο η γλώσσα, όσο και η σλαβική συνείδηση του πληθυσμού που κατοικούσε στην περιοχή (ο οποίος αργότερα βαφτίστηκε “Μακεδονικός"). Είναι χαρακτηριστικό, ότι μετά την εισβολή των βουλγαρικών στρατευμάτων στην περιοχή των Σκοπίων, ολόκληρη η Περιφερειακή Επιτροπή “Μακεδονίας" του Κ.Κ.Γιουγκοσλαβίας, με επικεφαλής τον γραμματέα της Μεθόδιο Σάρλο-Σάτοροφ, δήλωσε ότι εγκαταλείπει το Κ.Κ.Γ. και ότι στο εξής ανήκει στο Κ.Κ.Βουλγαρίας.
Ο Τίτο, το Σεπτέμβριο του 1941, αναγκάσθηκε να αποκηρύξει δημόσια τον Σάλο, ο οποίος ήταν από τα πλέον γνωστά στελέχη της Κομμουνιστικής Διεθνούς και είχε μεταβεί στην περιοχή των Σκοπίων, για να αναλάβει την καθοδήγηση της Περιφερειακής Επιτροπής “Μακεδονίας" του Κ.Κ.Γ., με απόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κομιντέρν. Για να αναπληρωθεί το κενό το Κ.Κ.Γ. ίδρυσε, τον Αύγουστο του 1941, στη γιουγκοσλαβική Μακεδονία, νέα Περιφερειακή Επιτροπή του Κ.Κ.Γ. με γραμματέα της τον Λαζάρ Κολισέφσκι. Παρ’ όλα αυτά όμως, οι κομμουνιστές της περιοχής, στελέχη και μέλη, εξακολουθούσαν να αναγνωρίζουν μόνο την παλιά Περιφερειακή Επιτροπή και να θεωρούν ότι ανήκουν στο Βουλγαρικό και όχι στο Γιουγκοσλαβικό Κ.Κ. Τα γεγονότα αυτά δείχνουν ότι η πλειοψηφία του σλαβικού πληθυσμού στην περιοχή είχε Βουλγαρική Εθνική συνείδηση.
Η κατάσταση άλλαξε το καλοκαίρι του 1943, όταν άρχισε να φαίνεται η πιθανότητα Γερμανικής ήττας και στάλθηκε από τον Τίτο στα Σκόπια ο Τέμπο. Παράλληλα από τις αρχές εκείνου του χρόνου το Κ.Κ.Γ. άρχισε να προπαγανδίζει τη νέα θέση που θεωρούσε τους κατοίκους της νότιας Γιουγκοσλαβίας σαν “Μακεδόνες”, σαν μια νέα ισότιμη εθνότητα, μεταξύ όλων των άλλων εθνοτήτων που κατοικούσαν στη Γιουγκοσλαβία. Οι κάτοικοι της περιοχής το εξέλαβαν σαν αναγνώριση της Βουλγαρικής τους καταγωγής. Εκείνο το καλοκαίρι του 1943, όταν ο Σοβιετικός στρατός άρχισε να προελαύνει στο Ανατολικό μέτωπο και οι σύμμαχοι στην Βόρεια Αφρική άρχισαν να οργανώνονται και τα πρώτα ανταρτικά τμήματα στη γιουγκοσλαβική Μακεδονία και με πολύ μικρό αριθμό παρτιζάνων (σε μια εποχή που στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Γιουγκοσλαβία χιλιάδες αντάρτες στελέχωναν ήδη τις αντιστασιακές οργανώσεις δεξιές και αριστερές), δημιουργήθηκε ο “Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός Μακεδονίας” (ΛΑΣΜ).
Τον Οκτώβριο του 1943, το γενικό στρατηγείο του ΛΑΣΜ, που διέθετε λίγες εκατοντάδες αντάρτες, με μανιφέστο του προς τον “μακεδονικό λαό”, διακήρυξε τα ακόλουθα ως σκοπό του απελευθερωτικού αγώνα: “Θα εργαστούμε ώστε μαζί με όλους τους λαούς της Γιουγκοσλαβίας να δημιουργήσουμε την αδελφική Ένωση των νοτιοσλαβικών λαών, παίρνοντας υπό την αδελφική προστασία μας και τον αδελφικό βουλγαρικό λαό... Ποτέ ως τώρα, μακεδονικέ λαέ, δεν βρισκόσουν σε καλύτερη κατάσταση και δεν είχες τόσο πολλούς συμμάχους για την πραγματοποίηση του μακροχρόνιου ιδεώδους σου, την ένωση της Μακεδονίας”.
Ένα μήνα αργότερα, το Νοέμβριο του 1943, με αφορμή την 26^η επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης, η ΚΕ του Κ.Κ.Γ., απηύθυνε προκήρυξη, στην οποία μεταξύ άλλων τόνιζε: “Σέρβοι, Κροάτες, Σλοβένοι, Μαυροβουνιώτες, Μακεδόνες! ...Ενώστε ακόμα πιο πολύ τις δυνάμεις σας στις τελευταίες μάχες. Κρατάτε σφιχτά τα όπλα, πραγματοποιείστε μ’ αυτά όλα τα εθνικά και δημοκρατικά δικαιώματά σας. Σφυρηλατείτε αποφασιστικά, με τα πυρά των όπλων σας, τη νέα δημοκρατική Γιουγκοσλαβία των ισότιμων λαών, λίκνο της αδελφικής ομόσπονδης κοινότητας των νοτίων Σλάβων”.
Ήδη το Νοέμβριο του 1942, είχε τεθεί σε ισχύ το σχέδιο του Τίτο για το Βαλκανικό Γενικό Στρατηγείο Ανταρτών και τη Βαλκανική Ομοσπονδία, στην οποία θα μετείχε και η Μακεδονία, “ενωμένη” και φυσικά υπό σλαβική κυριαρχία. Αξίζει εδώ να αναφερθούν οι κατηγορίες του γνωστού Βενιζελικού πολιτικού Γ. Μόδη ο οποίος κατηγορούσε συγκεκριμένους καπετάνιους του ΕΛΑΣ για συνεργασία με τους Σλαβομακεδόνες και αθρόες εκτελέσεις γνωστών Ελλήνων μακεδονομάχων. Σε άλλες, όμως, περιπτώσεις μονάδες του ΕΛΑΣ συγκρούσθηκαν με μονάδες του ΛΑΣΜ στην περιοχή της Φλώρινας. Γενικά το Κ.Κ.Ε. δεν είχε ενιαία πολιτική στο συγκεκριμένο θέμα και παρέπαιε ανάμεσα στην διάθεση της ηγεσίας να υποστηρίξει τις εντολές της Μόσχας και την αντίδραση των νεοφώτιστων οπαδών/ανταρτών του ΕΛΑΣ οι οποίοι αντιδρούσαν στα σλαβικά σχέδια.
Τελικά, το σχέδιο αυτό αποσύρθηκε το Σεπτέμβριο του 1943, κυρίως λόγω της αντίδρασης της Βρετανίας αλλά και των άλλων, πλην του γιουγκοσλαβικού, κομμουνιστικών κομμάτων της βαλκανικής. Και τότε άρχισε να ισχύει το σχέδιο για τη νοτιοσλαβική ομοσπονδία, η οποία βέβαια θα περιλάμβανε και ολόκληρη τη Μακεδονία.
Ο Πέτρος Ρούσος, (στέλεχος του Κ.Κ.Ε.) αναφερόμενος στους λόγους που σωστά η ηγεσία του ελληνικού κομμουνιστικού κόμματος δεν αποδέχθηκε την πρόταση του Τίτο για τη δημιουργία κοινού “Βαλκανικού Στρατηγείου Ανταρτών”, σημείωνε ότι παρά το γεγονός πως στο μεγαλύτερο μέρος της Γιουγκοσλαβίας, το καλοκαίρι του 1943, είχε αναπτυχθεί το αντάρτικο κίνημα, στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, εντούτοις στην Γιουγκοσλαβική Μακεδονία, μόλις είχε αρχίσει να συστηματοποιείται το αντάρτικο το οποίο αριθμούσε λίγες εκατοντάδες παρτιζάνους, ενώ ο ΕΛΑΣ ήταν ήδη πολύ ισχυρός.

Στις 29 Νοεμβρίου 1943, συνήλθε στο Γιάιτσε, η 2^η σύνοδος της Αντιφασιστικής Συνέλευσης Λαϊκής Απελευθέρωσης Γιουγκοσλαβίας (ΑΣΛΑΓ), η οποία αποφάσισε ότι η Γιουγκοσλαβική Μακεδονία θα ήταν ομοσπονδιακό κράτος, συστατική ισότιμη μονάδα της ομόσπονδης Γιουγκοσλαβίας με κύριο όργανο λαϊκής εξουσίας την “Επιτροπή Πρωτοβουλίας για την σύγκληση Αντιφασιστικού Συμβουλίου Λαϊκής Απελευθέρωσης Μακεδονίας”. Η Επιτροπή αυτή εμφανίζεται την άνοιξη του 1944, με πρόεδρό της τον Μετόντι Αντόνοφ-Τσέντο και γραμματέα της τον Κίρο Γκλιγκόροφ, όταν στέλνει αντιπροσωπεία στο στρατηγείο του Τίτο, στο Βις, για να του εκθέσει την κατάσταση και να συμφωνήσει στη λύση του “μακεδονικού” ζητήματος. Η αντιπροσωπεία είχε την οδηγία να εξετασθεί σε συμφωνία με τα ανώτατα σώματα της Ομόσπονδης Γιουγκοσλαβίας και σε αρμονία με τη διεθνή κατάσταση, το κύριο πρόβλημα του μακεδονικού αγώνα - το ζήτημα της πλήρως ενωμένης Μακεδονίας. Η αντιπροσωπεία ζητούσε να απευθυνθεί προς το μακεδονικό λαό στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία και να τον καλέσει να προχωρήσει στον αγώνα εναντίον των κατακτητών και εάν το επιτρέπει η διεθνής κατάσταση να εκδοθεί προκήρυξη προς το μακεδονικό λαό στη Βουλγαρία και Ελλάδα με την οποία να προσκαλείται να προσχωρήσει στον αγώνα που διεξάγει ο μακεδονικός λαός στην Γιουγκοσλαβία. Προσκαλούσαν δηλαδή τους Έλληνες και τους Βούλγαρους να αγωνισθούν για ένωση της Μακεδονίας υπό Γιουγκοσλαβική κυριαρχία.

Στην συνάντηση που έγινε στο Βις, υπό την προεδρία του Τίτο, εγκρίθηκαν αυτά που ο Τίτο είχε ζητήσει εκ των προτέρων να του υποβληθούν, δηλαδή η κατασκευή "Μακεδονικής" εθνότητας, με τα παρακάτω άρθρα.

"Ο μακεδονικός λαός εκφράζει τον ιστορικό πόθο του για την ένωση όλων των τμημάτων του. Αυτό αποτελεί δικό του εθνικό δίκαιο γι’ αυτό αυτός ο πόθος παραμένει πάγιο αίτημά του. Παίρνοντας υπόψη τη σημερινή διεθνή κατάσταση, την εσωτερική κατάσταση στον μακεδονικό λαό στις γειτονικές χώρες και το επίπεδο ανάπτυξης του ένοπλου αγώνα του μακεδονικού λαού, θα ήταν, ωστόσο, πρόωρο να τεθεί ο εθνικός πόθος του μακεδονικού λαού με τη μορφή επίκαιρου αιτήματος είτε από την πλευρά των ανωτάτων εκπροσώπων της ομόσπονδης Γιουγκοσλαβίας, είτε από την πλευρά των καθοδηγητικών οργάνων του μακεδονικού λαό. Τέτοια θέση σήμερα θα φρέναρε την ενότητα του αντιχιτλερικού μετώπου των ηνωμένων λαών, πράγμα που θα οδηγούσε σε δυσμενή διεθνή θέση και τη Γιουγκοσλαβία συνολικά και τον μακεδονικό λαό τελικά.

Ο δρόμος για την απελευθέρωση και αυτοδιάθεση όλων των τμημάτων του μακεδονικού λαού σήμερα προχωρεί με την ανάπτυξη ευρέως απελευθερωτικού λαϊκού κινήματος εναντίον των φασιστών κατακτητών με την οργάνωση αποφασιστικού ένοπλου αγώνα εναντίον αυτού του κύριου εχθρού του μακεδονικού λαού. Στο πλαίσιο αυτού του κινήματος και αγώνα, μπορεί και ο μακεδονικός λαός εκτός των συνόρων της παλιάς Γιουγκοσλαβίας, να θέσει το αίτημα για εθνική αυτοδιάθεση και δημοκρατικά δικαιώματα. Ο μακεδονικός λαός στη Γιουγκοσλαβία επιθυμεί την ανάπτυξη του λαϊκοαπελευθερωτικού αγώνα του μακεδονικού λαού εναντίον των φασιστών κατακτητών σε όλα τα τμήματά του, έχοντας επίγνωση ότι ακριβώς με αυτόν τον αγώνα αποκτά το δικαίωμα της απελευθέρωσης και αυτοδιάθεσης σε ολόκληρη τη χώρα του. Σύμφωνα μ’ αυτή την επιθυμία, αυτός θα βοηθήσει όλα τα παρόμοια απελευθερωτικά κινήματα, οπουδήποτε και αν παρουσιαστούν αυτά."

Τέλος στις 2 Αυγούστου 1944, στο μοναστήρι Πρόχορ Πτσίνσκι, συνήλθε η ιδρυτική σύνοδος του "Αντιφασιστικού Συμβουλίου Λαϊκής Απελευθέρωσης Μακεδονίας” (ASNOM). Στο "μανιφέστο προς το μακεδονικό λαό” που εξέδωσε το ASNOM, μεταξύ άλλων τονίζονταν πως: "...Ως τμήμα της νέας δημοκρατικής και ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας, ο μακεδονικός λαός αποβαίνει σύμμαχος των νικητριών μεγάλων δυνάμεων. Εκκινώντας από τα αιώνια ιδεώδη του μακεδονικού λαού, η πρώτη μακεδονική λαϊκή εθνοσυνέλευση διακηρύττει μπροστά σε όλο τον κόσμο τη δίκαιη και ακλόνητη θέλησή της "ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ” σύμφωνα με τις αρχές του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης. Με αυτό θα τεθεί τέρμα στη δουλεία του μακεδονικού λαού σε όλα τα τμήματά του και θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για ειλικρινή αλληλεγγύη και ειρήνη μεταξύ των βαλκανικών λαών. Μακεδόνες υπό την κυριαρχία Βουλγαρίας και Ελλάδας. Η ένωση ολοκλήρου του μακεδονικού λαού εξαρτάται από τη δική σας συμμετοχή στο γιγαντιαίο αντιφασιστικό μέτωπο. Μονάχα με τον αγώνα θα αποκτήσετε το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης και ένωσης ολοκλήρου του μακεδονικού λαού υπό τη στέγη της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο, η οποία απέβη ελεύθερη κοινότητα ελευθέρων και ισότιμων λαών”.

Ο Tίτο, στην προσπάθειά του να καλλιεργήσει στους κατοίκους του Γιουγκοσλαβικού ομόσπονδου κράτους της Μακεδονίας εθνική ταυτότητα, τους χαρακτήρισε όλους ως "Mακεδόνες", αν και αυτοί ήταν Σλάβοι, Bούλγαροι, Έλληνες, Aλβανοί, Eβραίοι, Τσιγγάνοι κ.ά. Ταυτόχρονα προσπάθησε με πιέσεις και πλαστές απογραφές να εξαφανίσει τις εθνοτικές ομάδες που δεν ήθελε να εμφανίζονται. Το απολυταρχικό καθεστώς του έδινε τα μέσα για κάτι τέτοιο. Οι Έλληνες που κατοικούσαν στην περιοχή δεν μπορούσαν να δηλώσουν στις απογραφές την εθνικότητα τους, αλλά η επιλογή ήταν μόνο "Μακεδόνες". Ταυτόχρονα, η προπαγάνδα του προσπαθούσε να πείσει την διεθνή κοινότητα ότι οι σλαβόφωνοι της Ελλάδας, δεν είναι Έλληνες την καταγωγή, όπως επί αιώνες υπερηφανεύονται οι ίδιοι, αλλά ανήκουν στη "μακεδονική" εθνότητα και ότι αποτελούν μειονότητα που καταδυναστεύεται από το ελληνικό κράτος και, συνεπώς, πρέπει να "λυτρωθούν", με απώτερο σκοπό να δημιουργηθούν οι κατάλληλες ευκαιρίες για την προσάρτηση του εντός της Ελλάδας τμήματος της Μακεδονίας στην ευρύτερη γιουγκοσλαβική κομμουνιστική ομοσπονδία.

Οι μεταπολεμικές Ελληνικές κυβερνήσεις λίγο αντέδρασαν εκείνη την εποχή λόγω του ότι το κλείσιμο των Γιουγκοσλαβικών συνόρων ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για την νίκη των κυβερνητικών στρατευμάτων στον Εμφύλιο. Η ηγεσία της αριστεράς πάλι είχε απόλυτη ανάγκη τόσο τα εφόδια και τις βάσεις ανεφοδιασμού που τους παρείχε ο Τίτο, όσο και τους μαχητές του SNOF, οι οποίοι, με το πρόσχημα της συμμαχίας με τον Δημοκρατικό Στρατό, τρομοκρατούσαν τα χωριά της Ελληνικής Μακεδονίας, εξοντώνοντας όσους αντιστεκόταν. Έτσι ο Τίτο μπορούσε να ασκεί πίεση και στις δύο παρατάξεις την εποχή του Εμφυλίου. Η Σοβιετική ένωση πάλι προωθούσε το συγκεκριμένο σχέδιο από το 1923, ενώ οι δυτικές δυνάμεις δεν ήθελαν να στενοχωρήσουν τον Τίτο, ο οποίος, μετά την ρήξη του με τον Στάλιν, έγινε το χαϊδεμένο παιδί της Δύσης. Έτσι το πρόβλημα διαιωνίσθηκε και διογκώθηκε.

“ΠΓΔΜ• Ποια είναι και τι επιδιώκει; Κεφάλαιο Β΄- Μακεδονικό Πρόβλημα”

Μακεδονικό πρόβλημα: Ο ρόλος του Γιόσιπ Μπροζ Τίτο στη δημιουργία της FYROM ήταν καθοριστικός. Η δημιουργία από τον Τίτο, στις 2 Αυγούστου 1944 της "Λαϊκής Ομόσπονδης Δημοκρατίας Μακεδονίας¨" αποτελούσε μέρος των επιδιώξεων του Γιουγκοσλάβου ηγέτη, για την σύσταση της “Νοτιοσλαβικής Ομοσπονδίας”, στην οποία θα περιλαμβάνονταν, εκτός της Γιουγκοσλαβίας, τμήματα της Βουλγαρίας, της Ελλάδας και της Αλβανίας.
Ταυτόχρονα, ενεργοποιείτο το παλιό σχέδιο της Κομιντέρν για την ίδρυση της “Βαλκανικής Ομοσπονδίας”. Απλά ο φορέας θα ήταν η Γιουγκοσλαβία και όχι η Βουλγαρία όπως είχε προταθεί το 1923. Εκείνη την εποχή, που εξυφαίνονταν το σχέδιο αυτό, ο Τίτο ήταν ακόμη το αγαπημένο παιδί του Ιωσήφ Στάλιν. Η ρήξη ανάμεσα στους δύο ηγέτες δεν είχε έλθει ακόμη.
Στο έδαφος της γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας η σύνθεση του πληθυσμού ήταν εξαιρετικά ανομοιογενής τόσο από εθνολογική, όσο και από θρησκευτική άποψη. Κατοικούσαν Μουσουλμάνοι, Σέρβοι, Αλβανοί, Τσιγγάνοι, Έλληνες, Βούλγαροι κλπ. Ταυτόχρονα η δύναμη της Περιφερειακής Επιτροπής Σκοπίων του Κ.Κ. Γιουγκοσλαβίας ήταν εξαιρετικά ισχνή. Ο Τίτο, σ’ ένα γράμμα που στέλνει από το Παρίσι στον Δημητρόφ το 1938, του αναφέρει ότι, αντίθετα με ότι συνέβαινε στις άλλες οργανώσεις του Κ.Κ.Γ., στη Γιουγκοσλαβική Μακεδονία οι τοπικές οργανώσεις είναι ασύνδετες μεταξύ τους, ενώ δεν υπάρχουν καθοδηγητικά στελέχη. Για να ξεπεραστούν οι δυσκολίες που υπήρχαν στη δράση του Κ.Κ.Γιουγκοσλαβίας στην περιοχή των Σκοπίων, το κόμμα προσανατολιζόταν στη δημιουργία Κ.Κ. Μακεδονίας, που θα προσπαθούσε να συσπειρώσει κυρίως το σλαβικό στοιχείο της περιοχής. Έτσι η 4η Συνδιάσκεψη του Κ.Κ.Γιουγκοσλαβίας, που συνήλθε το Δεκέμβριο του 1934 στη Λιουμπλιάνα, αποφάσισε στο πλαίσιο του Κ.Κ.Γιουγκοσλαβίας, να δημιουργηθούν Κ.Κ.Κροατίας και Κ.Κ.Σλοβενίας και αργότερα Κ.Κ.Μακεδονίας.
Η ίδρυση του αυτόνομου Κ.Κ.Μακεδονίας, έγινε τελικά 9 χρόνια αργότερα από τον Τέμπο, το Μάρτιο του 1943 για να προσελκυσθεί η πλειοψηφία του πληθυσμού από την επιρροή της Βουλγαρίας, που με την Γερμανική κάλυψη είχε καταλάβει τα εδάφη της γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας, όσο και για να δημιουργηθεί Γιουγκοσλαβικός φορέας αντίστασης στη Γιουγκοσλαβική Μακεδονία.
Οι Βουλγαρικές αρχές κατοχής στην Γιουγκοσλαβική Μακεδονία, εφάρμοζαν εκτεταμένο σχέδιο εκβουλγαρισμού, ανάλογο με αυτό που είχε επιβληθεί και στην Ελληνική ανατολική Μακεδονία. Οι Βουλγαρικές αρχές Κατοχής στην Γιουγκοσλαβική Μακεδονία, δεν συνάντησαν αντίσταση. Σε αυτό, συνέβαλαν τόσο η γλώσσα, όσο και η σλαβική συνείδηση του πληθυσμού που κατοικούσε στην περιοχή (ο οποίος αργότερα βαφτίστηκε “Μακεδονικός"). Είναι χαρακτηριστικό, ότι μετά την εισβολή των βουλγαρικών στρατευμάτων στην περιοχή των Σκοπίων, ολόκληρη η Περιφερειακή Επιτροπή “Μακεδονίας" του Κ.Κ.Γιουγκοσλαβίας, με επικεφαλής τον γραμματέα της Μεθόδιο Σάρλο-Σάτοροφ, δήλωσε ότι εγκαταλείπει το Κ.Κ.Γ. και ότι στο εξής ανήκει στο Κ.Κ.Βουλγαρίας.
Ο Τίτο, το Σεπτέμβριο του 1941, αναγκάσθηκε να αποκηρύξει δημόσια τον Σάλο, ο οποίος ήταν από τα πλέον γνωστά στελέχη της Κομμουνιστικής Διεθνούς και είχε μεταβεί στην περιοχή των Σκοπίων, για να αναλάβει την καθοδήγηση της Περιφερειακής Επιτροπής “Μακεδονίας" του Κ.Κ.Γ., με απόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κομιντέρν. Για να αναπληρωθεί το κενό το Κ.Κ.Γ. ίδρυσε, τον Αύγουστο του 1941, στη γιουγκοσλαβική Μακεδονία, νέα Περιφερειακή Επιτροπή του Κ.Κ.Γ. με γραμματέα της τον Λαζάρ Κολισέφσκι. Παρ’ όλα αυτά όμως, οι κομμουνιστές της περιοχής, στελέχη και μέλη, εξακολουθούσαν να αναγνωρίζουν μόνο την παλιά Περιφερειακή Επιτροπή και να θεωρούν ότι ανήκουν στο Βουλγαρικό και όχι στο Γιουγκοσλαβικό Κ.Κ. Τα γεγονότα αυτά δείχνουν ότι η πλειοψηφία του σλαβικού πληθυσμού στην περιοχή είχε Βουλγαρική Εθνική συνείδηση.
Η κατάσταση άλλαξε το καλοκαίρι του 1943, όταν άρχισε να φαίνεται η πιθανότητα Γερμανικής ήττας και στάλθηκε από τον Τίτο στα Σκόπια ο Τέμπο. Παράλληλα από τις αρχές εκείνου του χρόνου το Κ.Κ.Γ. άρχισε να προπαγανδίζει τη νέα θέση που θεωρούσε τους κατοίκους της νότιας Γιουγκοσλαβίας σαν “Μακεδόνες”, σαν μια νέα ισότιμη εθνότητα, μεταξύ όλων των άλλων εθνοτήτων που κατοικούσαν στη Γιουγκοσλαβία. Οι κάτοικοι της περιοχής το εξέλαβαν σαν αναγνώριση της Βουλγαρικής τους καταγωγής. Εκείνο το καλοκαίρι του 1943, όταν ο Σοβιετικός στρατός άρχισε να προελαύνει στο Ανατολικό μέτωπο και οι σύμμαχοι στην Βόρεια Αφρική άρχισαν να οργανώνονται και τα πρώτα ανταρτικά τμήματα στη γιουγκοσλαβική Μακεδονία και με πολύ μικρό αριθμό παρτιζάνων (σε μια εποχή που στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Γιουγκοσλαβία χιλιάδες αντάρτες στελέχωναν ήδη τις αντιστασιακές οργανώσεις δεξιές και αριστερές), δημιουργήθηκε ο “Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός Μακεδονίας” (ΛΑΣΜ).
Τον Οκτώβριο του 1943, το γενικό στρατηγείο του ΛΑΣΜ, που διέθετε λίγες εκατοντάδες αντάρτες, με μανιφέστο του προς τον “μακεδονικό λαό”, διακήρυξε τα ακόλουθα ως σκοπό του απελευθερωτικού αγώνα: “Θα εργαστούμε ώστε μαζί με όλους τους λαούς της Γιουγκοσλαβίας να δημιουργήσουμε την αδελφική Ένωση των νοτιοσλαβικών λαών, παίρνοντας υπό την αδελφική προστασία μας και τον αδελφικό βουλγαρικό λαό... Ποτέ ως τώρα, μακεδονικέ λαέ, δεν βρισκόσουν σε καλύτερη κατάσταση και δεν είχες τόσο πολλούς συμμάχους για την πραγματοποίηση του μακροχρόνιου ιδεώδους σου, την ένωση της Μακεδονίας”.
Ένα μήνα αργότερα, το Νοέμβριο του 1943, με αφορμή την 26^η επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης, η ΚΕ του Κ.Κ.Γ., απηύθυνε προκήρυξη, στην οποία μεταξύ άλλων τόνιζε: “Σέρβοι, Κροάτες, Σλοβένοι, Μαυροβουνιώτες, Μακεδόνες! ...Ενώστε ακόμα πιο πολύ τις δυνάμεις σας στις τελευταίες μάχες. Κρατάτε σφιχτά τα όπλα, πραγματοποιείστε μ’ αυτά όλα τα εθνικά και δημοκρατικά δικαιώματά σας. Σφυρηλατείτε αποφασιστικά, με τα πυρά των όπλων σας, τη νέα δημοκρατική Γιουγκοσλαβία των ισότιμων λαών, λίκνο της αδελφικής ομόσπονδης κοινότητας των νοτίων Σλάβων”.
Ήδη το Νοέμβριο του 1942, είχε τεθεί σε ισχύ το σχέδιο του Τίτο για το Βαλκανικό Γενικό Στρατηγείο Ανταρτών και τη Βαλκανική Ομοσπονδία, στην οποία θα μετείχε και η Μακεδονία, “ενωμένη” και φυσικά υπό σλαβική κυριαρχία. Αξίζει εδώ να αναφερθούν οι κατηγορίες του γνωστού Βενιζελικού πολιτικού Γ. Μόδη ο οποίος κατηγορούσε συγκεκριμένους καπετάνιους του ΕΛΑΣ για συνεργασία με τους Σλαβομακεδόνες και αθρόες εκτελέσεις γνωστών Ελλήνων μακεδονομάχων. Σε άλλες, όμως, περιπτώσεις μονάδες του ΕΛΑΣ συγκρούσθηκαν με μονάδες του ΛΑΣΜ στην περιοχή της Φλώρινας. Γενικά το Κ.Κ.Ε. δεν είχε ενιαία πολιτική στο συγκεκριμένο θέμα και παρέπαιε ανάμεσα στην διάθεση της ηγεσίας να υποστηρίξει τις εντολές της Μόσχας και την αντίδραση των νεοφώτιστων οπαδών/ανταρτών του ΕΛΑΣ οι οποίοι αντιδρούσαν στα σλαβικά σχέδια.
Τελικά, το σχέδιο αυτό αποσύρθηκε το Σεπτέμβριο του 1943, κυρίως λόγω της αντίδρασης της Βρετανίας αλλά και των άλλων, πλην του γιουγκοσλαβικού, κομμουνιστικών κομμάτων της βαλκανικής. Και τότε άρχισε να ισχύει το σχέδιο για τη νοτιοσλαβική ομοσπονδία, η οποία βέβαια θα περιλάμβανε και ολόκληρη τη Μακεδονία.

Ο Πέτρος Ρούσος, (στέλεχος του Κ.Κ.Ε.) αναφερόμενος στους λόγους που σωστά η ηγεσία του ελληνικού κομμουνιστικού κόμματος δεν αποδέχθηκε την πρόταση του Τίτο για τη δημιουργία κοινού “Βαλκανικού Στρατηγείου Ανταρτών”, σημείωνε ότι παρά το γεγονός πως στο μεγαλύτερο μέρος της Γιουγκοσλαβίας, το καλοκαίρι του 1943, είχε αναπτυχθεί το αντάρτικο κίνημα, στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, εντούτοις στην Γιουγκοσλαβική Μακεδονία, μόλις είχε αρχίσει να συστηματοποιείται το αντάρτικο το οποίο αριθμούσε λίγες εκατοντάδες παρτιζάνους, ενώ ο ΕΛΑΣ ήταν ήδη πολύ ισχυρός.

Στις 29 Νοεμβρίου 1943, συνήλθε στο Γιάιτσε, η 2^η σύνοδος της Αντιφασιστικής Συνέλευσης Λαϊκής Απελευθέρωσης Γιουγκοσλαβίας (ΑΣΛΑΓ), η οποία αποφάσισε ότι η Γιουγκοσλαβική Μακεδονία θα ήταν ομοσπονδιακό κράτος, συστατική ισότιμη μονάδα της ομόσπονδης Γιουγκοσλαβίας με κύριο όργανο λαϊκής εξουσίας την “Επιτροπή Πρωτοβουλίας για την σύγκληση Αντιφασιστικού Συμβουλίου Λαϊκής Απελευθέρωσης Μακεδονίας”. Η Επιτροπή αυτή εμφανίζεται την άνοιξη του 1944, με πρόεδρό της τον Μετόντι Αντόνοφ-Τσέντο και γραμματέα της τον Κίρο Γκλιγκόροφ, όταν στέλνει αντιπροσωπεία στο στρατηγείο του Τίτο, στο Βις, για να του εκθέσει την κατάσταση και να συμφωνήσει στη λύση του “μακεδονικού” ζητήματος. Η αντιπροσωπεία είχε την οδηγία να εξετασθεί σε συμφωνία με τα ανώτατα σώματα της Ομόσπονδης Γιουγκοσλαβίας και σε αρμονία με τη διεθνή κατάσταση, το κύριο πρόβλημα του μακεδονικού αγώνα - το ζήτημα της πλήρως ενωμένης Μακεδονίας. Η αντιπροσωπεία ζητούσε να απευθυνθεί προς το μακεδονικό λαό στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία και να τον καλέσει να προχωρήσει στον αγώνα εναντίον των κατακτητών και εάν το επιτρέπει η διεθνής κατάσταση να εκδοθεί προκήρυξη προς το μακεδονικό λαό στη Βουλγαρία και Ελλάδα με την οποία να προσκαλείται να προσχωρήσει στον αγώνα που διεξάγει ο μακεδονικός λαός στην Γιουγκοσλαβία. Προσκαλούσαν δηλαδή τους Έλληνες και τους Βούλγαρους να αγωνισθούν για ένωση της Μακεδονίας υπό Γιουγκοσλαβική κυριαρχία.

Στην συνάντηση που έγινε στο Βις, υπό την προεδρία του Τίτο, εγκρίθηκαν αυτά που ο Τίτο είχε ζητήσει εκ των προτέρων να του υποβληθούν, δηλαδή η κατασκευή "Μακεδονικής" εθνότητας, με τα παρακάτω άρθρα.

"Ο μακεδονικός λαός εκφράζει τον ιστορικό πόθο του για την ένωση όλων των τμημάτων του. Αυτό αποτελεί δικό του εθνικό δίκαιο γι’ αυτό αυτός ο πόθος παραμένει πάγιο αίτημά του. Παίρνοντας υπόψη τη σημερινή διεθνή κατάσταση, την εσωτερική κατάσταση στον μακεδονικό λαό στις γειτονικές χώρες και το επίπεδο ανάπτυξης του ένοπλου αγώνα του μακεδονικού λαού, θα ήταν, ωστόσο, πρόωρο να τεθεί ο εθνικός πόθος του μακεδονικού λαού με τη μορφή επίκαιρου αιτήματος είτε από την πλευρά των ανωτάτων εκπροσώπων της ομόσπονδης Γιουγκοσλαβίας, είτε από την πλευρά των καθοδηγητικών οργάνων του μακεδονικού λαό. Τέτοια θέση σήμερα θα φρέναρε την ενότητα του αντιχιτλερικού μετώπου των ηνωμένων λαών, πράγμα που θα οδηγούσε σε δυσμενή διεθνή θέση και τη Γιουγκοσλαβία συνολικά και τον μακεδονικό λαό τελικά.

Ο δρόμος για την απελευθέρωση και αυτοδιάθεση όλων των τμημάτων του μακεδονικού λαού σήμερα προχωρεί με την ανάπτυξη ευρέως απελευθερωτικού λαϊκού κινήματος εναντίον των φασιστών κατακτητών με την οργάνωση αποφασιστικού ένοπλου αγώνα εναντίον αυτού του κύριου εχθρού του μακεδονικού λαού. Στο πλαίσιο αυτού του κινήματος και αγώνα, μπορεί και ο μακεδονικός λαός εκτός των συνόρων της παλιάς Γιουγκοσλαβίας, να θέσει το αίτημα για εθνική αυτοδιάθεση και δημοκρατικά δικαιώματα. Ο μακεδονικός λαός στη Γιουγκοσλαβία επιθυμεί την ανάπτυξη του λαϊκοαπελευθερωτικού αγώνα του μακεδονικού λαού εναντίον των φασιστών κατακτητών σε όλα τα τμήματά του, έχοντας επίγνωση ότι ακριβώς με αυτόν τον αγώνα αποκτά το δικαίωμα της απελευθέρωσης και αυτοδιάθεσης σε ολόκληρη τη χώρα του. Σύμφωνα μ’ αυτή την επιθυμία, αυτός θα βοηθήσει όλα τα παρόμοια απελευθερωτικά κινήματα, οπουδήποτε και αν παρουσιαστούν αυτά."

Τέλος στις 2 Αυγούστου 1944, στο μοναστήρι Πρόχορ Πτσίνσκι, συνήλθε η ιδρυτική σύνοδος του "Αντιφασιστικού Συμβουλίου Λαϊκής Απελευθέρωσης Μακεδονίας” (ASNOM). Στο "μανιφέστο προς το μακεδονικό λαό” που εξέδωσε το ASNOM, μεταξύ άλλων τονίζονταν πως: "...Ως τμήμα της νέας δημοκρατικής και ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας, ο μακεδονικός λαός αποβαίνει σύμμαχος των νικητριών μεγάλων δυνάμεων. Εκκινώντας από τα αιώνια ιδεώδη του μακεδονικού λαού, η πρώτη μακεδονική λαϊκή εθνοσυνέλευση διακηρύττει μπροστά σε όλο τον κόσμο τη δίκαιη και ακλόνητη θέλησή της "ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ” σύμφωνα με τις αρχές του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης. Με αυτό θα τεθεί τέρμα στη δουλεία του μακεδονικού λαού σε όλα τα τμήματά του και θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για ειλικρινή αλληλεγγύη και ειρήνη μεταξύ των βαλκανικών λαών. Μακεδόνες υπό την κυριαρχία Βουλγαρίας και Ελλάδας. Η ένωση ολοκλήρου του μακεδονικού λαού εξαρτάται από τη δική σας συμμετοχή στο γιγαντιαίο αντιφασιστικό μέτωπο. Μονάχα με τον αγώνα θα αποκτήσετε το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης και ένωσης ολοκλήρου του μακεδονικού λαού υπό τη στέγη της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο, η οποία απέβη ελεύθερη κοινότητα ελευθέρων και ισότιμων λαών”.

Ο Tίτο, στην προσπάθειά του να καλλιεργήσει στους κατοίκους του Γιουγκοσλαβικού ομόσπονδου κράτους της Μακεδονίας εθνική ταυτότητα, τους χαρακτήρισε όλους ως "Mακεδόνες", αν και αυτοί ήταν Σλάβοι, Bούλγαροι, Έλληνες, Aλβανοί, Eβραίοι, Τσιγγάνοι κ.ά. Ταυτόχρονα προσπάθησε με πιέσεις και πλαστές απογραφές να εξαφανίσει τις εθνοτικές ομάδες που δεν ήθελε να εμφανίζονται. Το απολυταρχικό καθεστώς του έδινε τα μέσα για κάτι τέτοιο. Οι Έλληνες που κατοικούσαν στην περιοχή δεν μπορούσαν να δηλώσουν στις απογραφές την εθνικότητα τους, αλλά η επιλογή ήταν μόνο "Μακεδόνες". Ταυτόχρονα, η προπαγάνδα του προσπαθούσε να πείσει την διεθνή κοινότητα ότι οι σλαβόφωνοι της Ελλάδας, δεν είναι Έλληνες την καταγωγή, όπως επί αιώνες υπερηφανεύονται οι ίδιοι, αλλά ανήκουν στη "μακεδονική" εθνότητα και ότι αποτελούν μειονότητα που καταδυναστεύεται από το ελληνικό κράτος και, συνεπώς, πρέπει να "λυτρωθούν", με απώτερο σκοπό να δημιουργηθούν οι κατάλληλες ευκαιρίες για την προσάρτηση του εντός της Ελλάδας τμήματος της Μακεδονίας στην ευρύτερη γιουγκοσλαβική κομμουνιστική ομοσπονδία.

Οι μεταπολεμικές Ελληνικές κυβερνήσεις λίγο αντέδρασαν εκείνη την εποχή λόγω του ότι το κλείσιμο των Γιουγκοσλαβικών συνόρων ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για την νίκη των κυβερνητικών στρατευμάτων στον Εμφύλιο. Η ηγεσία της αριστεράς πάλι είχε απόλυτη ανάγκη τόσο τα εφόδια και τις βάσεις ανεφοδιασμού που τους παρείχε ο Τίτο, όσο και τους μαχητές του SNOF, οι οποίοι, με το πρόσχημα της συμμαχίας με τον Δημοκρατικό Στρατό, τρομοκρατούσαν τα χωριά της Ελληνικής Μακεδονίας, εξοντώνοντας όσους αντιστεκόταν. Έτσι ο Τίτο μπορούσε να ασκεί πίεση και στις δύο παρατάξεις την εποχή του Εμφυλίου. Η Σοβιετική ένωση πάλι προωθούσε το συγκεκριμένο σχέδιο από το 1923, ενώ οι δυτικές δυνάμεις δεν ήθελαν να στενοχωρήσουν τον Τίτο, ο οποίος, μετά την ρήξη του με τον Στάλιν, έγινε το χαϊδεμένο παιδί της Δύσης. Έτσι το πρόβλημα διαιωνίσθηκε και διογκώθηκε.

Ευχετήριο Μήνυμα

Εύχομαι ολόψυχα σε όλες και όλους σας Καλό Πάσχα.
Η Ανάσταση του Θεανθρώπου ας γεμίσει τις καρδιές μας με Αγάπη, Ελπίδα, Ειρήνη και Αισιοδοξία για το μέλλον και το μήνυμα που φέρνει ας αποτελέσει το εφαλτήριο για πρόοδο ατομική, αλλά και στο τόπο μας.

Με εκτίμηση

“Νομιμοποίηση κατ’επίφασιν και δημοψήφισμα”

Στις 28 Ιουλίου 2007, σε προγενέστερο άρθρο του γράφοντος, με τίτλο «H Δημοκρατία μας σε αδιέξοδο», είχε αναφερθεί, αναφορικά με το ζήτημα ποια είναι η ποιότητα της δημοκρατίας που βιώνουμε σήμερα στη χώρα μας, ότι ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει το σύγχρονο αντιπροσωπευτικό-κοινοβουλευτικό μοντέλο μας έχει να κάνει με τον μερικό -ή και ολικό πολλές φορές- αποκλεισμό των πολιτών από τις διαδικασίες διαμόρφωσης και λήψης των αποφάσεων, το οποίο όχι μόνον απαξίωσε την πολιτική, μετατρέποντας τα άτομα-πολίτες σε άτομα-ιδιώτες, αλλά – το κυριότερο – έφεραν τη δημοκρατία μας σε πραγματικό αδιέξοδο, αφού της προσέδωσε τα χαρακτηριστικά μιας παθητικής δημοκρατίας, αποτέλεσμα της οποίας ήταν να ενισχύονται τα οικονομικά κέντρα λήψης αποφάσεων έναντι των αντίστοιχων πολιτικών, διογκώνοντας το πρόβλημα του δημοκρατικού ελλείμματος.
Ότι σήμερα που ο λαός μας έχει ένα άλλο, πολύ ανώτερο βιοτικό και διανοητικό – παρόλες τις προσπάθειες για τον υποβιβασμό του- επίπεδο, ιδιαίτερα σοβαρά ζητήματα δεν μπορούν να διευθετηθούν με αποτελεσματικότητα και προοπτική να αντέξουν στο χρόνο, αν δεν αποφασιστούν με τη συμμετοχή του ίδιου του Λαού. Η συγκατάθεση, η συναίνεση του λαϊκού παράγοντα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την λήψη, αλλά και για τη διατήρηση και ευόδωση των θεμελιωδών τουλάχιστον αποφάσεων, όπως απαραίτητη είναι ασφαλώς η ουσιαστική και διαρκής ενημέρωση του ελληνικού λαού, ώστε να αποφασίσει υπεύθυνα ασκώντας το κυριαρχικό του δικαίωμα.
Ως απάντηση, μάλιστα, σε όλα αυτά καταδείχθηκε η ισχυροποίηση της Κοινωνικής Δημοκρατίας, το θεμέλιο της οποίας είναι η ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, οι θεσμοί της οποίας είναι τρεις: το δημοψήφισμα, η ανάκληση και η νομοθετική πρωτοβουλία πολιτών, δηλαδή η λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία. Οι θεσμοί αυτοί και κυρίως το δημοψήφισμα – ένας κατεξοχήν θεμελιώδης, δημοκρατικός, ελληνικός θεσμός - αποτελούν την μόνη απάντηση στην γενικότερη κρίση που μας περιβάλλει, η οποία είναι μεταξύ άλλων κρίση πολιτική, είναι κρίση θεσμών, κρίση αξιών. Και το παράδοξο είναι ότι όσο αυτή η κρίση του αντιπροσωπευτικού συστήματος μεγαλώνει τόσο, όσο πιο κοντά είναι η δημοκρατία των πολιτών.
Είχε, τέλος, επισημανθεί ότι η συμμετοχική δημοκρατία είναι αυτή που μπορεί να ξανακάνει τη δημοκρατία μας ενεργητική, ότι είναι η απάντηση της σύγχρονης αριστεράς στον νεοδεξιό λαϊκισμό και ότι αποτελεί τον ριζοσπαστισμό που απαιτείται για να στρέψουν και πάλι το βλέμμα οι πολίτες στην πολιτική με πίστη και αισιοδοξία, προειδοποιώντας, παράλληλα, ότι αν δεν αναληφθεί άμεσα δράση, αύριο ο πολίτης θα γίνει περισσότερο κυνικός, την επόμενη ημέρα θα είναι θυμωμένος και την μεθεπόμενη θα χάσει κάθε ελπίδα ή θα βρει ελπίδα στον εξτρεμισμό, τον φονταμενταλισμό και τη βία…
Οι ανωτέρω επισημάνσεις βρίσκουν την απόλυτη επιβεβαίωση στην πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ για να την διενέργεια δημοψηφίσματος επί του ασφαλιστικού νομοσχεδίου, πρόταση την οποία, σιωπηρώς, φαίνεται ότι απορρίπτει η κυβέρνηση της Ν.Δημοκρατίας ακριβώς διότι δεν επιθυμεί την πραγματική συμμετοχή των πολιτών σε ιδιαίτερα σοβαρά ζητήματα, όπως είναι το ασφαλιστικό, το οποίο δεν μπορεί να διευθετηθεί με αποτελεσματικότητα και προοπτική για να αντέξει στο χρόνο, αν δεν αποφασιστεί με τη συμμετοχή του ίδιου του Λαού και ασφαλώς δεν πρόκειται να έχει προοπτική στο χρόνο, αφού ακόμη και οι συνδικαλιστές της Ν.Δημοκρατίας τάχθηκαν κατά του νομοσχεδίου αυτού.
Εν δικαίω, λοιπόν, το ΠΑΣΟΚ είπε ότι μόλις γίνει κυβέρνηση θα καταργήσει το νομοσχέδιο της Ν.Δ., εάν και εφόσον ψηφιστεί από την ισχνή κυβερνητική πλειοψηφία και καταστεί νόμος του Κράτους. Πέραν του ότι η έλλειψη συναίνεσης του λαϊκού παράγοντα σ’ αυτό το άκρως σοβαρό ζήτημα, που αγγίζει όλες τις επαγγελματικές και κοινωνικές ομάδες, θέτει ευθέως ζήτημα νομιμοποίησης για την κυβέρνηση της Ν.Δημοκρατίας, αναγκαία είναι, επιπροσθέτως, η επισήμανση ότι η εποχή του «αποφασίζουμε και διατάσσουμε» παρήλθε ανεπιστρεπτί και αλίμονο σε όποιον δεν διαβάζει τα σημεία των καιρών…

“Το 8ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ∙ μια ευκαιρία που δεν πρέπει να χαθεί”

Ξεκίνησαν οι εργασίες του 8ου Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ με τις ελπίδες όλων μας, στελεχών, μελών, αλλά και απλών φίλων του Κινήματος και όχι μόνον, ότι κάτι καινούργιο πρόκειται να προκύψει από τις εργασίες του∙ ότι θα μπορέσει να ξεκαθαρίσει τις πολιτικές του θέσεις για τα κρίσιμα κοινωνικά, οικονομικά, αλλά και πολιτικά ζητήματα, που απασχολούν τον τόπο μας και αναζητούν επιτακτικά λύση, ανακτώντας, εκ παραλλήλου, τη δυναμική εκείνη που θα δικαιολογεί τον χαρακτηρισμό του ως Κίνημα, προκειμένου να ανακοπεί ο κατήφορος, στον οποίο έχει εισέλθει το πολιτικό σύστημα, αλλά και το αδιέξοδο, στο οποίο έχουν υπεισέλθει μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες από την αδιέξοδη πολιτική της Ν.Δημοκρατίας.
Από τις πρώτες ομιλίες φαίνεται ότι, πράγματι, κάτι αλλάζει. Είναι ευδιάκριτη η αριστερή ιδεολογική κατεύθυνση, χαρακτηριστικό που δεικνύει την πορεία πλεύσης που έχει χαράξει το ΠΑΣΟΚ και το οποίο θα περιμένουμε να γίνει πιο έντονο στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα.
Συγκεκριμένα, έγινε και συνεχίζει να γίνεται εκτενής αναφορά για την ανάδειξη μιας κοινωνίας αξιών, η οποία θα διασφαλίζει την αξιοπρέπεια όλων, ενώ, παράλληλα, καθορίστηκαν οι άξονες της νέας πολιτικής του Κινήματος, οι οποίοι επιγραμματικά είναι: 1) ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, που θα παράγει προϊόντα και υπηρεσίες αξίας, ανταγωνιστικά, με ταυτότητα ελληνική, 2) η επένδυση στη γνώση, στην καινοτομία, η επένδυση στην παιδεία, στο ανθρώπινο δυναμικό, η συνεχής αναβάθμιση της γνώσης και των δεξιοτήτων όλων των πολιτών και παντού, 3) η συμμαχία του σοσιαλισμού και της οικολογίας, 4) η επένδυση στον πολιτισμό, στη σύνδεσή του με τις παραγωγικές μας διαδικασίες, στη σύνδεση του πολιτισμού με τα προϊόντα μας, για να είναι προϊόντα με ταυτότητα, με ελληνική ταυτότητα, 5) η στήριξη της υγιούς επιχειρηματικότητας, 6) η στήριξη ενός κοινωνικού κράτους, που θα παρέχει, επιτέλους, υπηρεσίες ποιότητας, 7) η δημιουργία ενός κράτους δικαίου, που θα ικανοποιεί βασικές ανάγκες των πολιτών, 8) η προώθηση της αναδιανομής του εισοδήματος, μέσω της φορολόγησης του πλούτου, της μειώσεως των έμμεσων φόρων που πληρώνουμε ως καταναλωτές, της αναμόρφωσης του φόρου μεγάλης ακίνητης περιουσίας, της φορολογίας των μερισμάτων των εταιρειών με την ίδια κλίμακα με εκείνη των μισθών, της φορολόγησης με χαμηλό συντελεστή των αδιανέμητων κερδών που ξαναπηγαίνουν στην επένδυση, προκειμένου να διευκολυνθεί η διαμόρφωση νέων θέσεων εργασίας, της ενίσχυσης του ανταγωνισμού στις αγορές και των κανόνων στις αγορές, μέσω της εφαρμογής πολιτικών, που θα χτυπούν τα καρτέλ και τα ολιγοπώλια, 9) η στήριξη των δημόσιων αγαθών, της παιδείας, της υγείας, της πρόνοιας, αγαθά που δυστυχώς μόνο κατ' όνομα σήμερα είναι δωρεάν, 10) η ανάδειξη της αξίας στον πολίτη, μέσω της ανάδειξης μιας δίκαιης κοινωνία, 11) η υιοθέτηση τετραετούς συμβολαίου εισόδου στην αγορά εργασίας για τον νέο, όπου το κράτος θα αναλαμβάνει τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις, 12) η δημιουργία και στήριξη νέων βρεφονηπιακών σταθμών, που θα αποδεσμεύουν την εργαζόμενη μητέρα, 13) η ενίσχυση του θεσμού της κοινωνικής εργασίας, που θα δίνει αξία στο εισόδημα στους άνω των 50, παρέχοντάς τους την ευκαιρία να προσφέρουν κοινωνική εργασία, όταν χάσουν τη δουλειά τους και 14) η προώθηση και ενίσχυση μιας νέας κοινωνικής συμμαχίας των δημιουργικών, των δυνάμεων της εργασίας, της καινοτομίας, της επιχειρηματικότητας, μαζί με τους αδύνατους, τους μη προνομιούχους και τους περιθωριοποιημένους, η οποία θα προωθήσει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο.
Εν τέλει, παρότι δεν έλειψαν και πάλι φαινόμενα παθογένειας του παρελθόντος, ιδίως αναφορικά με την διαδικασία ανάδειξης των νέων μελών του Εθνικού Συμβουλίου, εντούτοις η δημοκρατία εξακολουθεί να παραμένει η μοναδική διαδικασία, αλλά και ευκαιρία, μέσω της κορυφαίας αυτής πολιτικής εκδήλωσης που αποτελεί ένα συνέδριο, για να βρει το ΠΑΣΟΚ το στίγμα του στο νέο πολιτικό γίγνεσθαι, αλλά και για να βγει η ίδια η κοινωνία από τα αδιέξοδά της, σε πείσμα των καιροσκόπων, που προσπαθούν να δρέψουν οφέλη πανταχόθεν μόνον για τους εαυτούς τους…

“Βάρος και …βαρίδια”

«“οι θέσεις μιας χώρας μέλους της Συμμαχίας (όπως η Ελλάδα) και οι θέσεις μιας χώρας (όπως η ΠΓΔΜ) που επιθυμεί να ενταχθεί στη Συμμαχία δεν έχουν την ίδια βαρύτητα για το ΝΑΤΟ” Γιαπ Ντε Χοπ Σέφερ, Γ.Γ. του ΝΑΤΟ»

Τον τελευταίο καιρό επανήλθε στο προσκήνιο και μονοπωλεί - όχι άδικα - την καθημερινότητά μας το αποκαλούμενο “Σκοπιανό”, ζήτημα που οι πολιτικές ηγεσίες του τόπου τη μια έπιαναν και την άλλη άφηναν για αργότερα, ως μια “καυτή πατάτα”, που, παρότι όλες αναγνώριζαν ότι απαιτούσε ριζική και άμεση αντιμετώπιση, εντούτοις, εμπρός στον κίνδυνο να έχει πολιτικό κόστος για τις ίδιες, επέλεγαν την λύση της μετάθεσης της επίλυσής του για το μέλλον, τότε που θα είναι “ώριμες οι συνθήκες”…
Την τάση να μεταθέτουμε τα δύσκολα για αργότερα την έχουμε στο πετσί μας, παραβλέποντας ότι η αποφασιστικότητα και η αξιοπρέπεια δεν συνάδει με σκοπιμότητες.Και στα εθνικά θέματα αντί να βγάζουμε προς τα έξω αυτά που μας διακρίνουν ως φυλή, αλλά και να αξιοποιήσουμε το γεγονός ότι η ιστορία μας δεν είναι απλά κτήμα δικό μας, αλλά το μαλακό υπογάστριο όλης της δυτικής και εν μέρει και της ανατολικής κουλτούρας και πολιτισμού, παγιδευτήκαμε σε μια παιδική αψιμαχία με τους γείτονές μας Σκοπιανούς, οι οποίοι ως νεόκοποι εθνικιστές, ελλείψει ταυτότητας, έκαναν χρήση αυτού, που όλους τους Βαλκάνιους, σε γενικές γραμμές, μας διακρίνει· την αντιγραφή και οικειοποίηση της πνευματικής ιδιοκτησίας των άλλων.
Ουδέποτε ο ελληνισμός απέκλειε την συμμετοχή των ξένων στην “ημετέρα παιδεία”, αλλά και ουδέποτε θα επέτρεπε την καπήλευση του Είναι του, αυτού που εν πάση περιπτώσει τον κάνει να λέγεται και να νοιώθει ό,τι είναι.
Η αντιμετώπιση, όμως, αυτού του είδους της καπηλείας, δεν γίνεται με εθνικιστικές εξάρσεις και γραφικές ρητορικές κορώνες, ούτε ενδυναμώνουμε την επιχειρηματολογία μας, ως Χώρα, εάν όλοι μας την επαύριο ντυθούμε και κυκλοφορούμε με αντίγραφα αρχαίων ελληνικών ενδυμασιών, έχοντας προηγουμένως καλύψει και την αγέρωχη κεφαλή μας, που, ως γνωστόν, ζυγό δεν υπομένει, με τσίγκινα αντίγραφα περικεφαλαίας!! Το μόνο που θα επιτυγχάναμε θα ήταν να προκαλέσουμε τη θυμηδία και την λύπηση της παγκόσμιας κοινότητας, η οποία θα νόμιζε ότι η Ελλάδα – μέρες που είναι – γιορτάζει κι αυτή …τον Καρνάβαλο!!
Χρειάζεται ψυχραιμία και επίγνωση ότι ως Χώρα έχουμε ειδικό βάρος στο παγκόσμιο γίγνεσθαι· είμαστε από τα παλαιότερα μέλη της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ και η πνευματική τροφός Δύσης και Ανατολής και γι’ αυτό τα δικαιώματά μας θα πρέπει να προβάλλουμε και υποστηρίζουμε ΟΛΟΙ σταθερά, συστηματικά και αταλάντευτα στο χρόνο, προς όλες τις κατευθύνσεις, μακριά από τσαρλατανισμούς, υπαναχωρήσεις και γραφικότητες.
Οι “Ελληνάρες” ας περιοριστούν στις εορταστικές εκδηλώσεις του τριωδίου και στην στελέχωση πειραματικών θεατρικών σκηνών, εκεί όπου θα μπορούν ανενόχλητοι να αξιοποιήσουν το ταλέντο τους. Είναι άλλο πράγμα το λεγόμενο βάρος μιας Χώρας κι άλλο να λέγεσαι βαρίδι αυτής.
Οι Σκοπιανοί είναι απλά γείτονες, που θα μπορούσαν να γίνουν και συμπαθείς, εάν ζητούσαν την βοήθειά μας. Με το να εμφανίζουν για δικό τους, ό,τι ανήκει σε άλλους, συμπεριφέρονται ως κακομαθημένα παιδιά, που δεν θέλει κανένας στο παιχνίδι τους. Εμείς, όμως, όχι απλά δεν σταθήκαμε έξω από το ανόητο αυτό παιχνίδι, αλλ’ αντιθέτως μπήκαμε και δείξαμε μάλιστα, χαρακτήρα ενός δυναμικού παιδιού, που, όταν θυμώνει, και δέρνει και σπάει. Γι’ αυτό τα τελευταία χρόνια, στο ζήτημα αυτό, μάλλον εμάς δεν παίζει κανένας και όχι τα γειτονόπουλα, που εμφανίζονται ως μικρά, ανήμπορα και αδικημένα…

“Τους σκίσαμε!!!”

Με το πέρας της εκλογικής διαδικασίας για την ανάδειξη αυτών που θα εκπροσωπήσουν την Δημοτική Οργάνωση Βόλου στο 8^ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, οι εργασίες του οποίου ξεκινούν, ως γνωστόν, στις 13 του Μάρτη, μου μεταφέρθηκε ότι κάποια εκλεγείσα, η οποία πρόσκειται στο λεγόμενο “ρεύμα Βενιζέλου”, αναφώνησε με περισσή ικανοποίηση “τους σκίσαμε”, εννοώντας, προφανώς, ότι κατήγαγε νίκην μεγάλην στο αντίπαλο στρατόπεδο των “Παπανδρεϊκών”!!
Δεν ξέρω, αλήθεια, τι προσδοκεί η συγκεκριμένη “νικήτρια” από το προσεχές συνέδριο, ούτε και πόση αξία μπορεί να έχει το αίσθημα ικανοποίησης που αισθάνθηκε, εκείνο, όμως, που είναι σίγουρο είναι ότι το ΠΑΣΟΚ αναλώνεται, επί του παρόντος, κατά κύριο λόγο στο πεδίο ενός ανελέητου και δίχως ορατό τέλος εμφυλίου πολέμου, όπου το δύο αυτά κυρίαρχα στρατόπεδα καταμετρούν εκατέρωθεν νίκες στις μάχες, χωρίς, ωστόσο, να μπορεί να διακρίνει κανείς ότι χάνεται το πραγματικό ζητούμενο, που είναι η επανάκτηση της σχέσης του Κινήματος με τα λαϊκά προβλήματα και την εμπέδωση ενός αισθήματος ασφαλείας στο Λαό, ότι το ΠΑΣΟΚ είναι εδώ και μπορεί και πάλι να αναλάβει την διακυβέρνηση της Χώρας.
Έτσι αισθάνεται τουλάχιστον αφελής εκείνος που πίστεψε ότι μετά την 11^η του Νοέμβρη και την λήξη του ζητήματος επιλογής Προέδρου, με την ανανέωση της εμπιστοσύνης στο πρόσωπο του Γιώργου Παπανδρέου, το ΠΑΣΟΚ θα συνέχιζε ενωμένο και δυνατό τον αντιπολιτευτικό του ρόλο.
Σήμερα το ΠΑΣΟΚ φαντάζει σαν ένα πλοίο που το μεγαλύτερο μέρος του πληρώματος είναι με τον καπετάνιο και το υπόλοιπο με έναν αποτυχόντα αξιωματούχο του πληρώματος, έτοιμο, όμως, να ξεσηκώσει νέα ανταρσία, μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες. Όσο ο καπετάνιος και οι πέριξ αυτού αναλώνονται σε ασκήσεις ετοιμότητας για να πατάξουν την ανταρσία στη ρίζα της και οι “άλλοι” μηχανεύονται τρόπους για να αποτινάξουν τον ζυγό των “απέναντι”, η ιστορική αλήθεια διδάσκει ότι το σκάφος αυτό είτε θα χαθεί από τα πρώτα γυρίσματα του καιρού και τις κακοτοπιές του τοπίου, είτε θα κουρσευτεί από τον πρώτο μαθητευόμενο πειρατή, που από σπόντα θα καταστεί θρύλος μιας νίκης, που κάτω από άλλες συνθήκες δεν θα έβλεπε ούτε στο όνειρό του…

“Κρίσιμα διλήμματα για την αριστερά του 21ου αιώνα”*

Τον τελευταίο καιρό είναι συχνές οι συζητήσεις για το μέλλον της αριστεράς, όχι μόνον στον Ελληνικό, αλλά και στον Ευρωπαϊκό χώρο. Το συμπέρασμα, στο οποίο συνήθως καταλήγουν παρόμοιες συζητήσεις, είναι ότι η αριστερά – και για τους στενόμυαλους μόνον το ΠΑΣΟΚ- βρίσκεται σε αδιέξοδο, χωρίς καμιά στρατηγική, ενώ μερικοί μιλούν ακόμα και για το τέλος του σοσιαλισμού. Στα πλαίσια της εύλογης στενότητας της στήλης, θα προσπαθήσω να καταδείξω ότι ένα τμήμα της αριστεράς — αυτό που γαλουχήθηκε στους κόλπους της βιομηχανικής κοινωνίας — είναι αυτό που βρίσκεται σε αδιέξοδο και ότι αυτή που πραγματικά έχει χρεοκοπήσει είναι η μόνον η παραδοσιακή έννοια του σοσιαλισμού.
Τα τελευταία χρόνια, το κενό στο χώρο της Ευρωπαϊκής αριστεράς, που δημιουργεί η μετακίνηση οπαδών της παραδοσιακής αριστεράς προς τον συντηρητισμό, αναπληρώνουν με ταχύ ρυθμό κοινωνικές ομάδες που οι αγώνες τους δεν είναι συνδεδεμένοι με τη παραγωγή ή προσδιορίζονται έστω "σε τελική ανάλυση" από την οικονομική σφαίρα, π.χ. το κίνημα των Πράσινων, το αντι-πυρηνικό κίνημα, το κίνημα των γυναικών, το αυτο-διαχειριστικό κίνημα, το αντι-εξουσιαστικό κίνημα κ.λ.π.
Ποιοτικά, επίσης, τα νέα κινήματα παίζουν ένα ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο, τόσο με την έννοια ότι το δυναμικό στοιχείο στην Ευρωπαϊκή αριστερά σήμερα δεν είναι πια η παθητικοποιημένη εργατική τάξη, όσο και με την έννοια ότι η σύνθεση των κινημάτων αυτών εκφράζει σήμερα το γενικό συμφέρον, σε αντίθεση με το εργατικό κίνημα και την παραδοσιακή αριστερά που εκφράζουν το μερικό συμφέρον, το οποίο προσδιορίζεται τελικά από τις σχέσεις παραγωγής.
Δεν είναι, επομένως, η έλλειψη στρατηγικής και προγράμματος που μερικοποιεί το χαρακτήρα του αγώνα της παραδοσιακής αριστεράς, αλλά η εξάντληση, στη σημερινή ιστορική φάση, του σοσιαλιστικού "προτάγματος" που την χαρακτηρίζει. Στα πλαίσια ιδιαίτερα της σημερινής πολυδιάστατης κρίσης (οικονομικής, οικολογικής, κοινωνικής, διαφθοράς και τρόπου ζωής) πλατιά κοινωνικά στρώματα καθημερινά συνειδητοποιούν τα όρια του παραδοσιακού προτάγματος και κυρίως ότι η οικονομική εκμετάλλευση και κυριαρχία αποτελεί μόνο μια μορφή κυριαρχίας που δεν εξαντλεί, ούτε μπορεί να εξηγήσει πάντα, ακόμα και "σε τελική ανάλυση" τις άλλες μορφές κυριαρχίας: τη πατριαρχική κυριαρχία, την οικο-καταστροφική κυριαρχία πάνω στη φύση, την ιδεολογική κυριαρχία κ.λ.π.
Έτσι, οι αγώνες των νέων κινημάτων της αριστεράς, εκφράζοντας αυτό το συνειδησιακό επίπεδο, όχι μόνο συνιστούν αγώνες εναντίον της αλλοτρίωσης, όπως αυτή εμφανίζεται σε όλες τις εκδηλώσεις της κοινωνικής ζωής (και όχι μόνο στη παραγωγή), αλλά και τοποθετούν την έξοδο από την κρίση, ρητά ή σιωπηρά, έξω από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο, σε μια κοινωνία αυτο-καθορισμού.
Γενικά, οι λόγοι που μπορούν να εξηγήσουν τη φθίνουσα επιρροή της παραδοσιακής αριστεράς ανάγονται σε "αντικειμενικούς" και "υποκειμενικούς" παράγοντες. Οι αντικειμενικοί παράγοντες έχουν σχέση με δομικές μεταβολές στο καπιταλιστικό σύστημα τα τελευταία 40 χρόνια που οδήγησαν :
α) στην εξάντληση του προγράμματος της παραδοσιακής αριστεράς, εξάντληση που ήταν αναπόφευκτη αφότου η βιομηχανική κοινωνία, στη μεταπολεμική φάση της ωριμότητας της, κατόρθωσε να ικανοποιήσει τα κυριότερα αιτήματα της παραδοσιακής αριστεράς που ανάγονταν στην οικονομική σφαίρα (κράτος-πρόνοιας, βελτίωση συνθηκών εργασίας, σημαντική άνοδος της υλικής ευημερίας των εργαζομένων κ.λπ.) και
β) στην αριθμητική συρρίκνωση της εργατικής τάξης, που φέρνει η άνοδος της μετα-βιομηχανικής κοινωνίας.
Οι υποκειμενικοί παράγοντες αναφέρονται όχι μόνο στη συνειδητοποίηση των ορίων της παραδοσιακής αριστεράς που αναφέρθηκαν, αλλά και στην αποτυχία των κομμουνιστικών και σοσιαλδημοκρατικών κινημάτων να θέσουν τις βάσεις για τη μετάβαση στον σοσιαλισμό. Η κυρίαρχη ορθολογική αντίληψη, από τον 18^ο αιώνα και μετά, που εξέφραζαν τα κινήματα αυτά ήταν ότι αρκεί η κατάληψη της πολιτικής εξουσίας και η αλλαγή της οικονομικής δομής για τη δημιουργία της σοσιαλιστικής κοινωνίας. Η κατάληψη όμως της εξουσίας από σοσιαλδημοκρατικά κόμματα στη Δύση και από κομμουνιστικά κόμματα στην Ανατολή δεν οδήγησε πουθενά στη θεμελίωση των βάσεων για τη μετάβαση στον σοσιαλισμό. Αντίθετα, όσον αφορά τα δυτικά σοσιαλδημοκρατικά κινήματα, ήδη βλέπουν να κατεδαφίζονται ακόμη και τα μεταπολεμικά δημιουργήματά τους που έδιναν την εικόνα κάποιας αλλαγής. Μια κατεδάφιση, στην οποία τα ίδια τα κινήματα αυτά παίζουν βασικό ρόλο.
Η "κρίση του μαρξισμού" αναπόφευκτα πήρε και θεωρητικές διαστάσεις. Αποτέλεσε αντικείμενο σοβαρής κριτικής, από τα αριστερά πάντα, η ουσιαστική έλλειψη θεωρητικών εργαλείων στον μαρξισμό για την ανάλυση των πολιτικών, ιδεολογικών και οργανωτικών διαδικασιών που γεννούν σχέσεις εξουσίας και υποταγής, για την ανάλυση των οικολογικών επιπτώσεων της παραγωγής, για την ανάλυση των συγκεκριμένων δομών και μηχανισμών ιδεολογικής κυριαρχίας κ.α..
Το κυριότερο όμως στοιχείο της ιδεολογίας της παραδοσιακής αριστεράς που αποτέλεσε στόχο κριτικής από σημαντικά τμήματα των νέων κινημάτων ήταν η αντίληψη της “Προόδου”, πάνω στην οποία στηρίζει την προβληματική της. Η σοσιαλιστική κοινωνία δεν είναι απλώς θέμα αναδιανομής του κοινωνικού πλούτου που δημιούργησε ο καπιταλισμός. Είναι πρωταρχικά θέμα τρόπου παραγωγής του κοινωνικού πλούτου. Με άλλα λόγια, η τεχνολογία δεν είναι κάτι το "ουδέτερο", όπως συνήθως υποθέτει η παραδοσιακή αριστερά. Αντίθετα, η τεχνολογία είναι μια σχέση δύναμης που εκφράζει πάντα συγκεκριμένες κοινωνικές δομές και σχέσεις. Αυτό δηλαδή που αποτελεί οικονομικό ορθολογισμό στο σημερινό καπιταλισμό αποτελεί την έκφραση συγκεκριμένων επιλογών από τις κοινωνικές ομάδες που ελέγχουν τα μέσα παραγωγής και τους μηχανισμούς επιλογής ανάμεσα στις διαθέσιμες ή δυνητικές τεχνικές. Γι’ αυτό, άλλωστε, και αποτελεί βασικό αίτημα των νέων κινημάτων σήμερα η μεταβολή της τεχνολογικής βάσης για την παραγωγή κοινωνικού πλούτου και η επιλογή νέων τεχνικών που θα αποκεντρώνουν τον καταμερισμό εργασίας, χωρίς να καταστρέφουν το περιβάλλον και να καταδικάζουν τμήμα του ενεργού πληθυσμού σε μόνιμη ανεργία ή υπο-απασχόληση. Ένα θεσμικό πλαίσιο που θα στηρίζονταν στην εναλλακτική έννοια της Προόδου που προαναφέρθηκε θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία και εφαρμογή παρόμοιων τεχνικών.
Η στρατηγική, λοιπόν, της αριστεράς θα πρέπει να αναγνωρίζει τη νέα κοινωνική πραγματικότητα που γεννιέται σήμερα και να βασισθεί σε μια πλατιά συμμαχία των ανέργων και των εργαζομένων (που απειλούνται με ανεργία, σαν συνέπεια του "οικονομικού ορθολογισμού"), των γυναικείων κινημάτων, των οικολόγων, των αντι-πυρηνικών, των αυτο-διαχειριστικών κινημάτων κ.λ.π.
Μια παρόμοια συμμαχία θα πρέπει να στηρίζεται στην αρχή της ισοτιμίας των κινημάτων που συμμετέχουν, όχι μόνο γιατί δεν υπάρχει καμιά "ιεραρχία των αντιφάσεων" (μια και η οικολογική κρίση, για παράδειγμα, δεν είναι λιγότερο σημαντική ή επείγουσα από την οικονομική), αλλά και γιατί τα σύγχρονα κινήματα στη σύνθεση τους εκφράζουν τον πλουραλισμό στη σκέψη και τη πράξη που ακριβώς τα διαφοροποιεί από τη παραδοσιακή αριστερά, της μονής σχέσης αιτίου και αιτιατού.
Η συνειδητοποίηση από τα κινήματα αυτά του γεγονότος ότι κανένα από μόνο του δεν εκφράζει τον καθολικό χαρακτήρα της σημερινής κρίσης θα μπορούσε να τα ενώσει σε ένα συναινετικό πρόγραμμα του οποίου η συνισταμένη, από τη μια μεριά θα φανέρωνε τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της κρίσης και από την άλλη θα διατύπωνε μια έννοια της Προόδου που θα εξέφραζε τις κοινωνικές και οικολογικές ανάγκες της μεταβιομηχανικής κοινωνίας.
Τέλος, η συμμαχία αυτή θα πρέπει να υλοποιεί μορφές οργάνωσης που ξεπερνούν τις ιεραρχικές δομές των εργατικών συνδικάτων και των κομμάτων της παραδοσιακής αριστεράς. Μόνο η ρεαλιστική προβολή ενός διαφορετικού τρόπου κοινωνικής οργάνωσης θα μπορούσε, ίσως, να συγκρατήσει την κατολίσθηση στον συντηρητισμό και την απάθεια στην οποία σπρώχνει η μεταβιομηχανική κοινωνία.
Εν κατακλείδι, το δίλημμα για τη γενιά του 21ου αιώνα είναι: ή να πάρει τη σκυτάλη από τις παραδοσιακές δυνάμεις της αριστεράς και να προχωρήσει στη θεμελίωση ενός νέου βαθύτερου σοσιαλισμού, μιας νέας οικονομικής, οικολογικής και δημοκρατικής τάξης, που αποκλείει κάθε μορφή κυριαρχίας και εξάρτησης ή να βυθιστεί στον Μεσαίωνα του καπιταλισμού, στον οποίο οδηγεί σήμερα η "φιλελεύθερη" Νέα Δεξιά. Στο πεδίο αυτό η από κοινού συντονισμένη δράση του ΠΑΣΟΚ με τα άλλα κόμματα της ευρύτερης αριστεράς είναι άκρως κρίσιμη και επιτακτική, προκειμένου να συγκροτήσουν το μέτωπο μιας Κυβερνώσας Αριστεράς, διαφορετικά θα τεθούν στο περιθώριο της πολιτικής ιστορίας του τόπου, δίνοντας έδαφος σε μια νέα μορφής ολιγαρχία, μέχρις ότου τα νέα Κινήματα αποκτήσουν πολιτικό μόρφωμα…
*βλ.Τάκη Φωτόπουλο,Ελευθεροτυπία, २४/२/1987

“Δημοσκοπήσεις· σφυγμομέτρηση ή ποδηγέτηση της κοινής γνώμης;”

«“Η λαϊκή γνώμη εξαρτάται από την πολιτική καλλιέργεια των μαζών” Τόμας Χάξλεϊ»

Από την πρώτη δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα στις 31 Μαρτίου 1946 από Αμερικάνους ερευνητές για να ελέγξει το ποσοστό της αποχής των πρώτων μεταπολεμικών βουλευτικών εκλογών μέχρι σήμερα, έχουν περάσει 62 χρόνια. Στην εποχή μας, όπου το 60% του εκλογικού σώματος παρακολουθεί συστηματικά τις δημοσκοπήσεις, αλλά και η χρήση τους από τα ΜΜΕ αποτελεί πλέον στοιχείο της πολιτικής καθημερινότητας, αφού δεν αφορά πλέον μόνον την προεκλογική περίοδο, αλλά έχει γενικευτεί, ένα ενδιαφέρον ερώτημα που εγείρεται είναι το κατά πόσον οι δημοσκοπήσεις απηχούν ή δημιουργούν την κοινή γνώμη.
Αρχικά, ο τρόπος που γίνονται (στην πλειοψηφία τους) οι δημοσκοπήσεις και τα ερωτήματα που θέτουν, μπορούν να κατευθύνουν τις απαντήσεις σε συγκεκριμένες επιλογές, δηλαδή, να επηρεάσουν.
Εύλογα, λοιπόν, προκύπτουν μια σειρά ερωτήματα όπως:
1) Ποιος είναι αυτός που καθορίζει ότι αυτό και όχι κάποιο άλλο είναι το θέμα για το οποίο πρέπει να υπάρξει σφυγμομέτρηση; (Προφανώς είναι ο πελάτης, που έχει ίδιον συμφέρον από αυτήν την καταμέτρηση).
2) Πώς διατυπώνονται τα ερωτήματα, σε ποια πράγματα δίνεται έμφαση και με ποια σειρά υποβάλλονται σε αυτούς που παίρνουν μέρος στη σφυγμομέτρηση;
3) Πόσα πρόσωπα απαρτίζουν το δείγμα και με ποια κριτήρια αυτά τα πρόσωπα επιλέγονται; (Η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο, η οικονομική επιφάνεια, η επαγγελματική κατάσταση είναι πολύ λεπτά θέματα για να αγνοηθούν).
4) Ποιος είναι ο εντολέας, ποια σχέση διέπει τον τελευταίο με την εταιρεία δημοσκοπήσεων, και ποια οικονομικά συμφέροντα σχετίζονται στενά με ορισμένες εταιρείες δημοσκοπήσεων; Ακολούθως, παρέχοντας πληροφορίες σχετικά με την πρόθεση ψήφου, οι δημοσκοπήσεις αναντίρρητα μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των ίδιων των ψηφοφόρων, το πολιτικό σκηνικό, ίσως ακόμα περισσότερο και από τον ίδιο τον πολιτικό λόγο και κάτω από προϋποθέσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εργαλεία από κόμματα και φορείς, χωρίς όμως να υποκαθιστούν τη ζωντανή επαφή με τα λαϊκά στρώματα.
Οι ποικίλες θεωρίες που περιγράφουν τους τρόπους κατά τους οποίους τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων μπορούν να επηρεάσουν την πρόθεση ψήφου, μπορούν να συνοψισθούν σε δύο γενικές ομάδες: αφενός στην επιρροή του "άρματος της εξουσίας" (bandwagon effect), και αφετέρου στη "στρατηγική ψήφο" (tactical voting). Οι θεωρίες που αναφέρονται στην πρώτη ομάδα υποστηρίζουν πως ο ψηφοφόρος τείνει να ακολουθεί κατά τρόπο μιμητικό τη συμπεριφορά ή την προτίμηση της πλειοψηφίας του εκλογικού σώματος. Αναφέρεται επίσης - με τρόπο μειωτικό - ως "αγγελικό ένστικτο", για να προσδιορίσει την τάση των ψηφοφόρων να ακολουθούν το πλήθος, χωρίς να εξετάζουν κριτικά τα μειονεκτήματα ή πλεονεκτήματα του υποψηφίου που αποφασίζουν να στηρίξουν. Η δεύτερη κατηγορία θεωριών που εξετάζουν τον τρόπο κατά τον οποίο οι δημοσκοπήσεις επηρεάζουν την κοινή γνώμη, βασίζεται στην ιδέα ότι οι ψηφοφόροι ερμηνεύουν την πράξη της ψήφου ως μέσο εκλογής μιας Κυβέρνησης. Αυτό σημαίνει πως συχνά δε ψηφίζουν τον υποψήφιο με τον οποίο ταυτίζονται πολιτικά/ιδεολογικά, αλλά έναν άλλο, λιγότερο προτιμητέο υποψήφιο κατόπιν μιας στρατηγικής θεώρησης.
Όπως αναφέρουν έρευνες ειδικών, πολλές είναι και οι επιπτώσεις στα ίδια τα πολιτικά κόμματα, που είναι και οι συχνά παραγγέλλοντες των δημοσκοπήσεων, καθώς η "εικόνα" του κόμματος έχει αποκτήσει εξαιρετική (πραγματική) σημασία, όπως:
α) ασκούν μια σημαντική επιρροή στη διεξαγωγή της προεκλογικής εκστρατείας των πολιτικών κομμάτων,
β) η αποτελεσματικότητα της προεκλογικής εκστρατείας των κομμάτων αποτιμάται σήμερα όλο και περισσότερο από τους σχολιαστές και τους αναλυτές με βάση τις δημοσκοπήσεις,
γ) στις δημοσιογραφικές εκπομπές, τα στελέχη των κομμάτων και οι εκπρόσωποι Τύπου είναι υποχρεωμένοι να σχολιάζουν τις δημοσκοπήσεις διότι τα ΜΜΕ καλύπτουν σε μεγάλη έκταση το θέμα,
δ) οι δημοσκοπήσεις επηρεάζουν καθοριστικά το ηθικό και τη διάθεση των πολιτικών και των κομματικών στελεχών,
ε) οι αρνητικές δημοσκοπήσεις για ένα κόμμα έχουν παρενέργειες και οδηγούν συχνά σε εσωκομματικές κρίσεις, σε αμφισβήτηση της ηγεσίας, του αρχηγού, ή άλλων κομματικών αξιωματούχων και
στ) η γενικευμένη χρήση δημοσκοπήσεων από τα πολιτικά κόμματα και η οργανική ένταξή τους στο στρατηγικό και επικοινωνιακό σχεδιασμό τους ενισχύει αναπόφευκτα την τάση «επαγγελματοποίησης της πολιτικής» και τη μεγαλύτερη εμπλοκή των δημοσκόπων στην προεκλογική εκστρατεία των κομμάτων.
Εν κατακλείδι, το εκλογικό σώμα όχι μόνο ενημερώνεται, αλλά κατευθύνεται προς τα κάπου, πολύ πιο συγκεκριμένα. Αυτό ας το έχουμε υπόψη μας, εμπιστευόμενοι προσωπικά μας κριτήρια και συμπεράσματα, εφόσον έχουμε, διαφορετικά ας μην βιαζόμαστε να υιοθετήσουμε άκριτα διαπιστώσεις που κάνουν άλλοι ερήμην μας, αλλά επ’ ονόματί μας!! Πολλές φορές το “φαίνεται” δεν ταυτίζεται με το “είναι”…

"Ποιος κυβερνάει αυτό το τόπο;"

Δύσοσμα, δυσάρεστα, απογοητευτικά τα όσα «επίκαιρα» αλλά και ταυτόχρονα ύποπτα ετεροχρονισμένα αποκαλύπτονται, καθώς ξετυλίγονται μέρα με τη μέρα πτυχές της πρωτοφανούς αυτής υπόθεσης… “Ζαχόπουλου”. Και το τραγικό είναι πως δεν εκπλήττουν την κοινωνία, αφού τέτοια εντύπωση και γνώμη είχε για το «σύστημα» όλων των «εξουσιών» που το απαρτίζουν, απλώς πλέον την τροφοδοτούν και με… επίσημα στοιχεία για να παγιώσει τις απόψεις και εκτιμήσεις της, πυροδοτώντας ως «μετακαυστήρας» την ανεξέλεγκτη περιδίνησή της. Αυτήν την ξέφρενη «πτήση» σε ένα περιβάλλον παρακμής, αδράνειας, δίχως σχέδιο και όραμα, χωρίς να φαίνονται στον ορίζοντα δυνάμεις υγιείς, αποφασισμένες και αποτελεσματικές να ξαναθέσουν το «σκάφος» σε έλεγχο. Να ανακόψουν την αποχαυνωτική βύθιση σε ένα τέλμα…
Ασαφέστατα, αδιευκρίνιστα τα όρια μεταξύ «ελεγχομένων» και «ελεγκτών», δημόσιου και ιδιωτικού συμφέροντος, εντολέων και εντολοδόχων, υπευθυνότητας των «αρχόντων» και υποχρεώσεων μα και δικαιωμάτων των άλλων δυνάμεων της κοινωνίας… Και προκλητική η ουσιαστική απουσία ισχυρών και σεβαστών κανόνων, αφού και όταν τυπικά υπάρχουν, βολικοί και «προσβάσιμοι» έναντι ανταλλάγματος οι τρόποι να «παραγραφούν» και να παρακαμφθούν, με νεοελληνικό «πρωτότυπο» αντίθετα με όλο τον υπόλοιπο δημοκρατικά πολιτισμένο κόσμο, οι κανόνες να θεωρούνται… καταστροφή για το «παιχνίδι»!
Κοινή πλέον η πεποίθηση πως αν το «απρόβλεπτο», η κίνηση Ζαχόπουλου να θέσει τέρμα στη ζωή του, δεν είχε μεσολαβήσει, τίποτε απ’ όλα τούτα τα δύσοσμα και τα ερεβώδη που βιώνουμε δεν θα είχε αποκαλυφθεί – τα αλισβερίσια θα είχαν ολοκληρωθεί στο παρασκήνιο, οι «αμοιβαίες εξυπηρετήσεις» θα είχαν συντελεστεί μακριά από το φως της δημοσιότητας, όλες οι πλευρές «εκτεθειμένες» μόνο μεταξύ τους, άρα... λίγο το κακό, θα είχαν μείνει «ικανοποιημένες» σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, θα είχε διασφαλισθεί το... σύνηθες «σημείο συνεννόησης» και συνδιαλλαγής, και... ούτε γάτα ούτε ζημιά! Business as usual!
«Απλώς»... προέκυψε το «τυχαίο», που ως παράγων συχνά έχει επιδράσει στη διαμόρφωση της ιστορίας. Προσπάθησαν οι της κυβέρνησης να περισώσουν ό,τι είναι δυνατόν, ενώ είναι σαφές πως «παίζονται» ακόμη στο παρασκήνιο κάποιες «χρυσές εφεδρείες», από τη μια, και, από την άλλη, «επ’ ευκαιρία» ξεδιπλώνονται και κάποια άλλα σχέδια, που βρίσκουν «βολική» τη συγκυρία για να επιδιωχθούν διάφοροι «στόχοι»...
Οι όσοι αθεράπευτα αισιόδοξοι θα διακινδυνεύσουν την ελπίδα πως «τώρα, ύστερα από όλα αυτά, κάτι θα γίνει και θα το ξεπεράσουμε», πολύ φοβούμαι πως γι’ άλλη μια φορά θα διαψευσθούμε και θα βουλιάξουμε πιο βαθιά στο τέλμα της αδράνειας, της παρακμής, της έλλειψης άφθαρτων δυνάμεων με διάθεση αναγέννησης και δράσης. Μήπως, άλλωστε, είναι η πρώτη φορά που η κοινωνία «συγκλονίζεται» από κάτι «φοβερό» και τις αποκαλύψεις που ακολούθησαν; Δεν υπήρξαν και πριν σκανδαλώδεις, παράνομες συμπεριφορές υπεράγαν αμφιλεγόμενες, αν μη τι άλλο, που –τουλάχιστον– καταγγέλθηκαν και δηλητηρίασαν το πολιτικό προσκήνιο και θα μπορούσαν να αποτελέσουν την ευκαιρία της κάθαρσης, διά «των τοιούτων παθημάτων»;
Δεν ήταν το σημερινό κυβερνών κόμμα εκείνο που κατήγγειλε αδιαφάνεια και διαπλοκή, που κατηγορούσε για ανοίκειο, αντιδημοκρατικό «παραγοντισμό» και εκβιασμούς «εθνικούς εργολάβους» και «εθνικούς προμηθευτές», τους περιβόητους «νταβατζήδες», που θα ξερίζωνε από τους πρώτους μήνες της πρώτης της διακυβέρνησης; Που θα χρηματοδοτούσε την εθνική ανάπτυξη από το «προϊόν» της πάταξης της διαφθοράς, το οποίο μάλιστα είχε προσδιορίσει στο επίπεδο των 10 δισ. ευρώ ετησίως, που θα «επανίδρυε το κράτος» στο πλαίσιο της «νομιμότητας παντού, διαφάνειας παντού, χρηστής διοίκησης παντού!», που και πρόσφατα διακήρυξε για πολλοστή φορά ο ίδιος ο πρωθυπουργός;
Σύμφωνοι, «δεν γίνονται όλα από τη μια μέρα στην άλλη...», αλλά κάποτε, βρε αδερφέ, γίνεται το... πρώτο βήμα γι’ αυτή τη φιλόδοξη μα και τόσο εθνικά αναγκαία «πορεία ανέλιξης»! Όλοι παραδεχόμαστε πως «έχουμε πιάσει πάτο!» – και όμως δεν αναλαμβάνεται από τους υπεύθυνους πολιτικούς ταγούς η “αυτονόητη” πρωτοβουλία ζωής, για να τραβήξει την έτσι κι αλλιώς δυσκίνητη, ράθυμη, «βολεμένη» κοινωνία μας, αυτό που θα ’κανε σε κάθε περίπτωση ενστικτωδώς ο τελευταίος ζων οργανισμός: να τινάξουμε τα πόδια στον «πάτο», να ανέβουμε όσο πιο γρήγορα μπορούμε στην «επιφάνεια», να ανασάνουμε τον ζωογόνο αέρα, να γεμίσουμε τα πνευμόνια μας, να ξανακολυμπήσουμε...
Αντ’ αυτού, «απλώς»... διαχειρίζεται η κυβέρνηση της Ν.Δ. και ο ίδιος ο πρωθυπουργός προσωπικά την κατάντια του κυβερνητικού “θιάσου” του και, μάλιστα, πρόχειρα, κοντόφθαλμα, αποσπασματικά, «επικοινωνιακά», με «στόχο» το όσο το δυνατόν μικρότερο πολιτικό κόστος, «ενόψει» των αμέσως επόμενων οσονούπω εκλογών (!), χωρίς πραγματική και γενναιόφρονα διάθεση για ρήξη και τομές, για δράση και πρωτοπορία, δίχως όραμα και περίσσευμα «προσφοράς», με πρόσωπα κουρασμένα, συχνά... «ασφαλή» εξαιτίας της προβολής, αλλά και αποδοχής της θεωρίας και των δημοσκοπήσεων (;) περί ανυπαρξίας και αναποτελεσματικότητας του «αντιπάλου» ΠΑΣΟΚ και με τον νου στραμμένο στην εξασφάλιση και στη συνέχιση της... νομής της εξουσίας!
Μέρα με τη μέρα, εξέλιξη την εξέλιξη, αποκάλυψη (έστω και από σπόντα!) την αποκάλυψη, διαχείριση τη διαχείριση, αποδεικνύεται περίτρανα και εξόχως θλιβερά πως ο πυρήνας του τεράστιου νεοελληνικού προβλήματος είναι το... πελατειακό κράτος που επιτρέψαμε (και έχουμε όλοι την ευθύνη μας!) να αναπτυχθεί και να γιγαντωθεί! Από την πλέον ανώδυνη ρουσφετολογική πρόσληψη, μέχρι την «ομηρία» των εξαρτώμενων από το Δημόσιο και το τέρας της αυτοτροφοδοτούμενης διαπλοκής και αδιαφάνειας, το επαίσχυντο και αποστεωτικό αλισβερίσι πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, με την πρώτη να... δέχεται ανοήτως και δίχως περίσκεψη το «σχοινί» που της προσφέρει η δεύτερη για να τη «δέσει» και να την ποδηγετήσει, αυτό το καταστροφικό πελατειακό σύστημα μπορεί μεν να εξασφαλίζει πρόσκαιρα εξουσίες, αλλά σε βάθος χρόνου κατατρώει τον ιστό της πολιτείας, της ίδιας μας της δημοκρατίας...
Κι ενώ η κυβέρνηση της Ν.Δ., μέσα σε ένα γενικευμένο κλίμα κρίσης, που αποδεικνύει την ορθότητα της κριτικής που το ΠΑΣΟΚ έκανε προεκλογικά, καταρρέει, ποιος να το περίμενε, πως σαράντα τόσα χρόνια μετά, έστω και προσαρμοσμένο, θα παρέμενε επίκαιρο το αγωνιώδες ερώτημα, «ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο;». Ο ίδιος ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ πλάι στο ερώτημα αυτό έθεσε και ένα άλλο ερώτημα «αν κυβερνάει ο εκλεγμένος πρωθυπουργός, τα αδιαφανή συμφέροντα που τον στηρίζουν ή εκείνοι με τους οποίους αλληλοεκβιάζεται. Το βέβαιο είναι ότι δεν κυβερνάει ο ελληνικός λαός»…

"Δυστυχώς επτωχεύσαμεν…"

Θα θυμούνται οι παλαιότεροι τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να «αναρωτιέται»: «Ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο», μετά τη δολοφονία του Λαμπράκη, όταν πλέον το τέρας που είχε οργανωθεί κατά την 8ετία της διακυβέρνησής του είχε μετουσιωθεί σε μια ανεξέλεγκτη παρακρατική πηγή εξουσίας, μια αντιδημοκρατική «μαύρη τρύπα», μέσα στην οποία έπεφταν πρώτα η Αριστερά και μετά, σιγά - σιγά, όλες οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας.
Σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, για να φτάσει η διαπλοκή να γίνει ένα από τα μεγάλα προβλήματα που εμποδίζουν τόσο την κοινωνία, όσο και την οικονομία και την πολιτική να λειτουργήσουν σωστά, χρειάζεται να συνεργήσουν τρεις παράγοντες που, είτε με την ισχύ τους, είτε με τις παραλείψεις τους, να επιτρέψουν σε ένα νοσηρό φαινόμενο να πάρει απειλητικές διαστάσεις, σε σημείο που να μην ξέρουμε πώς ακριβώς να χαρακτηρίσουμε το πολίτευμα που έχουμε, ούτε και το ποιος στ’ αλήθεια κυβερνάει αυτό τον τόπο. Αυτοί οι παράγοντες είναι, πρώτον, η ίδια η κοινωνία, δεύτερον η πολιτική και, τρίτον, τα οικονομικά συμφέροντα.
Όταν στην Ελλάδα λέμε «διαπλεκόμενοι», έρχονται κυρίως στο μυαλό μας 6-7 γνωστά ονόματα και θεωρούμε ότι αυτό είναι όλο. Για να είμαστε ακριβείς, όμως, το ζήτημα δεν τελειώνει εκεί. Εκτός από αυτά τα 6-7 γνωστά ονόματα, υπάρχουν και καμιά εκατοστή τουλάχιστον ακόμη που είναι άγνωστα στο ευρύ κοινό. Επίσης, υπάρχουν και μερικές χιλιάδες ακόμη, που βρίσκονται από την άλλη μεριά. Άλλοι μεγάλοι, άλλοι μικροί και άλλοι μικρομεσαίοι. Στις μέρες μας, η λέξη «διαπλεκόμενος» έχει κατά κύριο λόγο άσχημη χροιά. Ίσως η κοινή γνώμη, που είναι συνήθως σοφή σε κάτι τέτοια, σε μεγάλο μέρος να έχει δίκιο. Σε μεγάλο μέρος. Αλλά όχι πάντα. Yπάρχουν και άνθρωποι που συναλλάσσονται με το κράτος και που κάνουν απλώς τη δουλειά τους. Yπάρχουν και άλλοι που μπορεί να λαδώνουν ή να λαδώνονται ή να επηρεάζουν την εξουσία σε λάθος αποφάσεις, αλλά σε κλίμακα μικρή, που σύμφωνα με το κοινό αίσθημα θα λέγαμε πως είναι «συγχωρητέα». Είναι γνωστό πως δεν ζούμε σε κοινωνία αγγέλων. Yπάρχουν, βέβαια, και πολλοί που κάνουν ζημιά.
Kαι μάλιστα, μεγάλη ζημιά. Όπως σε κάθε ομάδα ανθρώπων, έτσι και ανάμεσα στους «διαπλεκόμενους» υπάρχουν οι «καλοί», οι «κακοί» και οι «άσχημοι». Το να τους βάλουμε όλους στο ίδιο τσουβάλι θα ήταν λάθος.
Eδώ και 50 περίπου χρόνια η ελληνική κοινωνία περνάει τη χειρότερη, μάλλον, φάση της ιστορίας της. Ταλαιπωρημένη από τις συνέπειες ενός παγκόσμιου και ενός εμφύλιου πολέμου, και μπερδεμένη ανάμεσα στις δυνάμεις του Ψυχρού Πολέμου, της καλπάζουσας τεχνολογικής εξέλιξης, που στις μέρες μας καλπάζει ακόμη πιο γρήγορα, και με τεράστιες ελλείψεις στην «ανάγνωση» των οικονομικών δεδομένων της εποχής, η ελληνική κοινωνία έχει σε γενικές γραμμές χάσει τον μπούσουλα. Παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχει κάπως αρχίσει να μαθαίνει από τα παθήματά της, ακόμη βρίσκεται μακριά από το να μπορεί να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις των καιρών μας. Έτσι, σε γενικές γραμμές, κινείται ακόμη αυτοκτονικά. Kάνει, δηλαδή, επιλογές που αποβαίνουν εις βάρος της.
Aπό «τεχνική» άποψη και σε σχέση με την παραγωγή αντικοινωνικών και αντιοικονομικών φαινομένων, όπως οι διαπλεκόμενοι, για παράδειγμα, που τελικά της ρουφάνε το αίμα και δεν είναι οι μόνοι, κάνει ουσιαστικά κεφαλαιώδη λάθη. Διατηρεί ακόμη εκείνη την ψευδαίσθηση της κουτοπονηριάς που γεννήθηκε προς τα τέλη της δεκαετίας του ‘50. Το ότι, δηλαδή, οι άλλοι είναι κουτοί κι εμείς είμαστε οι έξυπνοι. Αυτή η αντίληψη έχει οδηγήσει σε μια βασική παρανόηση.
Εξάλλου, δεν είναι τα συστήματα αυτά που συνήθως πάσχουν. Είναι οι άνθρωποι που τα εφαρμόζουν. Kαι ως γνωστόν, ο άνθρωπος είναι πολύ ατελής ως είδος. Mερικά από τα χαρακτηριστικά ή πιο σημαντικά σφάλματα της ανθρώπινης φύσης καταγράφονται και στη Bίβλο, κάτω από την επωνυμία «Τα Επτά Θανάσιμα Αμαρτήματα»· η Απληστία, η Λαιμαργία, η Υπερηφάνεια, η Πορνεία, ο Φθόνος, η Μνησικακία, η Ακηδία. Ίσως η Απληστία να είναι το κύριο χαρακτηριστικό του σύγχρονου διαπλεκόμενου.
Πριν από τις εκλογές ακούγαμε με πολύ μεγάλη προσοχή τον κ. Καραμανλή να μιλάει για την επανίδρυση του κράτους, και πραγματικά ο κ. Καραμανλής και η κυβέρνησή του, από τη μέρα που πήραν τις εκλογές και κυβερνούν τον τόπο, μας πάνε από έκπληξη σε έκπληξη. Έχει αναβιώσει μια αδέξια δεξιά παράταξη και αυτό το ζούμε έντονα. Δεν έχει στόχους σε ό,τι αφορά την επανίδρυση του κράτους. Είμαστε ένα κράτος φορέων, οργανισμών επιχειρήσεων κ.τ.λ. και δεν είμαστε ένα κράτος θεσμών.
Είναι γενικά πλέον αποδεκτό ότι η ΝΔ κυβερνάει αυτόν τον τόπο με επικοινωνιακά μόνο κριτήρια. Δημιούργησε και πορεύεται μέσα σε μια επικοινωνιακά δομημένη εικονική πραγματικότητα, με όχημα τη μισή αλήθεια, τη διαστρεβλωμένη πραγματικότητα, τα «πειραγμένα» στατιστικά στοιχεία.
Στα πλαίσια αυτής της πλαστής πραγματικότητας “δυστυχώς επτωχεύσαμεν”, πολιτικά, αλλά και ηθικά, παρασυρμένοι ως κοινωνία από την κρυφή γοητεία της …αποτελμάτωσης!!

Πελατειακές σχέσεις, αδιαφανές Δημόσιο και η ανάγκη περιστολής του Κράτους

Οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες, που υποτίθεται ότι ξεκίνησε ή θα ξεκινούσε η κυβέρνηση, δεν θα μπορούσαν ποτέ να αποδώσουν τα προσδοκώμενα για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας αποτελέσματα, εάν παράλληλα δεν επιλυθεί το τεράστιο και οξύ δημοσιονομικό πρόβλημα της χώρας. Για να προχωρήσει, όμως, η όποια κυβέρνηση στη μεγάλη αυτή δομική αλλαγή της οικονομίας και τον απεγκλωβισμό της κοινωνίας από την ιδεολογία του βολέματος, του ρουσφετιού και της ήσσονος προσπάθειας, θα πρέπει να αποφασίσει η ίδια να σπάσει τους πελατειακούς δεσμούς που επί δεκαετίες δημιουργήθηκαν από το πολιτικό σύστημα.
Η διαπλοκή κράτους και πολιτών αποδεικνύεται στην παρούσα φάση των ελεύθερων οικονομιών, των ανοικτών συνόρων και της συνεχούς αύξησης της ανταγωνιστικότητας, πολύ πιο καταστροφική για το μέλλον της χώρας και από τη διαπλοκή των πολιτικών με τους μεγάλους επιχειρηματίες. Εκεί πρέπει κυρίως να δοθεί η μάχη για να αλλάξει η χώρα νοοτροπία και να πλησιάσει τα ευρωπαϊκά δεδομένα η ελληνική οικονομία.
Η πολιτική διαφθορά, σύμφωνα με τον R.Κ.Merton, αποτελεί μια λανθάνουσα λειτουργία του πολιτικού συστήματος, η οποία έχει σχέση με τη δημιουργία και τη διατήρηση ενός δικτύου σχέσεων προς όφελος συγκεκριμένου πολιτικού. Ο Merton θεωρεί την πολιτική διαφθορά λειτουργικό στοιχείο για τη διατήρηση του πολιτικού συστήματος. Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που παρουσιάζει η θεωρία του έγκειται, εκτός των άλλων, στη συστηματοποίηση των σχέσεων, στις οποίες αναλύεται το φαινόμενο της πολιτικής διαφθοράς.
Ειδικότερα, κάθε πολιτικός,­ υποστηρίζει ο Merton,­ αναπτύσσει πελατειακές σχέσεις με τις εξής υποομάδες του κοινωνικού σώματος:
α) με την τοπική κοινωνία και τη γειτονιά,
β) με τον επιχειρηματικό κόσμο,
γ) με μεμονωμένα άτομα,
δ) με το οργανωμένο έγκλημα και,
όπως σημειώνει, οι παρεχόμενες υπηρεσίες των επιχειρήσεων και του οργανωμένου εγκλήματος έχουν συχνά συμπληρωματικό χαρακτήρα ως προς τις υπηρεσίες που παρέχει το κράτος !!
Εκείνο που πρέπει, επιτέλους, να γίνει συνείδηση είναι ότι η πολιτική αντίληψη για τη χρησιμοποίηση του κράτους (δαπάνες και προσλήψεις) εις βάρος της οικονομίας για καθαρά πελατειακούς λόγους του πολιτικού συστήματος, είναι σήμερα μία βόμβα, η οποία και στο παρελθόν λειτούργησε εντελώς διαβρωτικά στην οικονομική ανάπτυξη, αλλά και στην κοινωνία, υπονομεύοντας συμπεριφορές. Κι έτσι έφθασε η Ελλάδα να έχει εισπράξει απίστευτα χρήματα από την Ευρωπαϊκή Ένωση και να παραμένει, ωστόσο, ουραγός της ευρωπαϊκής οικογένειας. Διότι καταδαπανήθηκαν στην κρατική κατανάλωση.
Για το τι μπορεί να συνεισφέρει, όμως, ένα κράτος δαπανών για πολιτικούς λόγους, χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που αναφύεται στις μέρες μας από την αποκάλυψη του τρόπου που δίνονταν ανεξέλεγκτα δισεκατομμύρια ευρώ, μέσω εμφανών και αφανών κονδυλίων του Υπουργείου Πολιτισμού, προς πάσαν κατεύθυνσιν, όταν οι κοινωνικές δαπάνες για την παιδεία και την υγεία περικόπηκαν δραματικά. Μήπως, λοιπόν, αυτός ο πολιτικός φαύλος κύκλος πρέπει κάποτε να σπάσει;
Η ελληνική δημόσια διοίκηση έχει αναπτύξει ένα ρυθμιστικό στυλ αδιαφάνειας και έντονων διακρίσεων, όπως κατ’ επανάληψιν την στιγμάτισαν με τις εκθέσεις τους οι διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί. Οι ρυθμίσεις για τις τιμές, την φορολογία, τις επιδοτήσεις, τις προσλήψεις, τις απολύσεις, την επέκταση των πιστώσεων και πάει λέγοντας, όλα είναι εν δυνάμει αντικείμενα αδιαφανών συνδιαλλαγών, διαπραγματεύσεων και πολιτικοοικονομικών συνεννοήσεων. Γιατί δεν υπήρχε ελεύθερη και πραγματικά ανταγωνιστική αγορά.
Εν κατακλείδι, η σημερινή κυβέρνηση, παρόλες τις προεκλογικές μεγαλοστομίες του 2004 και του 2007, με την πολιτική της έχει μετατραπεί από λεκτικός πολέμιος της διαφθοράς σε βασικό παραγωγό και εστία της διαφθοράς. Η ευθύνη της είναι, πλέον, μεγάλη και αποκλειστική, αφού κατά τη διάρκεια της δεύτερης συνεχόμενης κυβερνητικής της θητείας η όποια εκ νέου προσπάθεια προσφυγής στην τακτική της μεταθέσεως των ευθυνών της στο απώτερο παρελθόν της θητείας των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ δεν πρόκειται πια να πείσει κανέναν. Απλά και ξεκάθαρα…

Σταματήστε να μας … "αναπτύσσετε"

«“Το καθήκον της κυβέρνησης δεν είναι να προσφέρει την ευτυχία, αλλά να δίνει στους ανθρώπους τις προϋποθέσεις να δημιουργήσουν την ευτυχία τους” Τζώρτζ Κάνιγκ»

Σε κάθε βρέφος 22 εβδομάδων στην Ελλάδα αναλογούν όσα αέρια θερμοκηπίου αντιστοιχούν σε έναν κάτοικο της Τανζανίας για όλη του τη ζωή! Δεν πρόκειται για αυθαίρετη αναγωγή. Στην έκθεση για το 2006 του βρετανικού New Economics Foundation (NEF) η Ελλάδα εμφανίζεται να καταναλώνει τριπλάσιους φυσικούς πόρους από τους αναγκαίους, προκαλώντας αντίστοιχου μεγέθους υποβάθμιση στο περιβάλλον. Η έκθεση βασίζεται στην έννοια του «οικολογικού αποτυπώματος». Πρόκειται για ένα δείκτη που μετρά πόση έκταση γης και φυσικών πόρων δεσμεύονται για να παραχθεί ό,τι καταναλώνει μία χώρα και για να απορροφηθεί η αντίστοιχη επιβάρυνση στο περιβάλλον.
Το 2005 η Ελλάδα, όπως κι άλλες χώρες της Ευρώπης, κατέθεσαν το εθνικό τους σχέδιο κατανομής ρύπων για την περίοδο 2005-2007, στο οποίο αναφέρονται όλες οι βιομηχανίες τους και τα δικαιώματα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που έχει καθεμία, ούτως ώστε όποια υπερβαίνει το όριο να πληρώνει. Κατ' αυτόν τον τρόπο η Ελλάδα προέβλεπε εκπομπές 71.135.340 τόνων διοξειδίου του άνθρακα από 141 βιομηχανίες. Οι πραγματικές εκπομπές για το 2005 ήταν 71.033.294 τόνοι, χωρίς όμως να έχουν δώσει στοιχεία …28 μονάδες!! Σε κάθε περίπτωση ούτε γάτα ούτε ζημιά.
Στην έκθεση του Εθνικού Κέντρου Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΕΚΠΑΑ) αναφέρεται ότι τα αέρια του θερμοκηπίου στη χώρα μας προέρχονται κατά 75% από τον ενεργειακό τομέα. Από αυτό το ποσοστό, το 54% αφορά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, λόγω της καύσης λιγνίτη. Του καυσίμου δηλαδή που έχει υψηλό δείκτη εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, του πιο βασικού αερίου που συμβάλλει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η υπέρβαση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα της ΔΕΗ για το 2005 ανέρχεται σε 625.689 τόνους.
«Πρέπει να γίνει κατανοητό απ' όλους πως όταν μιλάμε για Σύστημα Εμπορίας Ρύπων στη χώρα μας, εννοούμε σχεδόν αποκλειστικά τη ΔΕΗ. Οι εγκαταστάσεις της ευθύνονται για το 74% των 71.033.294 τόνων CO2 που εξέπεμψαν οι ελληνικές επιχειρήσεις, οι οποίες συμμετέχουν στο Σύστημα Εμπορίας Ρύπων», εξηγούσε στην «Κ.Ε.» της 4/6/2006, ο υπεύθυνος εκστρατειών πολιτικής του WWF, Αχιλλέας Πληθάρας. Και προσέθετε: «Η κατά τ' άλλα Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού οφείλει να εφαρμόσει συστήματα περιβαλλοντικής προστασίας και μείωσης των εκπομπών της, ενώ η ελληνική πολιτεία πρέπει να της επιβάλλει αυστηρότερα όρια κατά τη 2η περίοδο του Συστήματος Εμπορίας Ρύπων (2008-2012)».
Μολαταύτα, η ΔΕΗ συνεχίζει να ρυπαίνει και έτσι το 2007, με καθυστέρηση ενός χρόνου, το ΥΠΕΧΩΔΕ, χωρίς να προσμετρά στους βασικούς ρύπους το διοξείδιο του άνθρακα (!), της επέβαλε πρόστιμο για τις πολλαπλές υπερβάσεις του ημερήσιου ορίου το 2006, το οποίο, πέραν από τον όποιο λαϊκό αντίκτυπο, στη πράξη δεν σημαίνει τίποτα, αφού ο περιορισμός των οξειδίων του θείου και των αιωρούμενων σωματιδίων θα κόστιζε ακριβότερα στη ΔΕΗ από το δήθεν "αποτρεπτικό πρόστιμο" .
Αν θέλει ο υπουργός Γιώργος Σουφλιάς να συμβάλει, όπως δηλώνει, στην αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών (σ.σ.: σε ό,τι αναλογεί στη χώρα μας), οφείλει να είναι τροχοπέδη στη δημιουργία νέων σταθμών λιγνίτη ή στην εισαγωγή λιθάνθρακα. Εδώ απαιτείται μια άμεση και στενή συνεργασία μεταξύ του ΥΠΕΧΩΔΕ και του υπουργείου Ανάπτυξης (ΥΠΑΝ), αφού στα σχέδια του δεύτερου για το μέλλον υπάρχουν αρκετοί νέοι σταθμοί λιθάνθρακα. Όσο για τον λιγνίτη, η εξαιρετικά χαμηλή θερμογόνος δύναμη του ελληνικού προϊόντος συνεπάγεται πολύ χαμηλούς βαθμούς απόδοσης, που πέφτουν και στο 28% σε κάποιες περιπτώσεις. Αποτέλεσμα αυτού του χαμηλού βαθμού απόδοσης είναι οι υψηλές εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα από τις λιγνιτικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.
Η χώρα διαθέτει για την προστασία του περιβάλλοντος υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων. Θα ήταν ειλικρινέστερο αν το ονομάζαμε υπουργείο Υποτυπώδους Προστασίας και Ευρείας Τσιμεντοποίησης του Περιβάλλοντος. Στις άλλες προηγμένες χώρες το υπουργείο Περιβάλλοντος είναι σκέτο, χωρίς τσιμέντο και άσφαλτο, και διευθύνεται από ανθρώπους με εκπαίδευση στη βιολογία και τις περιβαλλοντικές επιστήμες και όχι του πολιτικού μηχανικού.
Το δικό μας ΥΠΕΧΩΔΕ, το οποίο επιμένει στην καύση λιγνίτη που εκπέμπει τεράστιες ποσότητες αερίων που θερμαίνουν το κλίμα, παρέχει μόνο επί χάρτου προστασία σε πολλά εθνικά πάρκα, έχοντας αφήσει δάση και ακτές να γίνουν βορά του μπετόν. Σε πρόσφατο απολογισμό του ΥΠΕΧΩΔΕ, ο υπουργός μίλησε για υψηλούς ρυθμούς δημοπρατήσεων έργων, αλλά όχι περιβαλλοντικής προστασίας. Δυστυχώς, τα είδη που χάνονται και το μεταβαλλόμενο κλίμα δεν μιλούν. Τέτοιοι απολογισμοί σήμερα συνιστούν αναχρονισμό. Θα νόμιζε κανείς ότι οι κυβερνώντες και τα παιδιά τους ζουν σε άλλο πλανήτη και δεν διατρέχουν τους ίδιους κινδύνους μ’ εμάς.
Παρακολουθούμε ότι η τεχνολογία των φιλικών προς το περιβάλλον πηγών ενέργειας (υδροηλεκτρικοί σταθμοί, αιολικά πάρκα, φωτοβολταϊκά τόξα, θερμικά πεδία κλπ.) δεν έχει προχωρήσει όσο θα έπρεπε, παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει από τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα. Είναι προφανές ότι τα κέντρα λήψης αποφάσεων σε παγκόσμια κλίμακα έχουν ακόμα διαφορετική άποψη και εξυπηρετούν βραχυπρόθεσμα άλλου είδους οικονομικά συμφέροντα.
Η πλειονότητα των κυβερνώντων μαζί με πολλούς τεχνοκράτες και οικονομολόγους αγνοούν τους νόμους της φύσης και διατείνονται ότι η διαρκής οικονομική ανάπτυξη είναι καλή για όλους μας και βεβαίως το περιβάλλον. Πρόκειται περί κακοήθους ανοησίας. Αν ήταν έτσι, γιατί αυτή η χωρίς όρια ανάπτυξη μας οδήγησε στην παρούσα, συχνά μη αναστρέψιμη, περιβαλλοντική κρίση;
Χρειάζεται, επομένως, επειγόντως να υιοθετηθεί η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για τη δημιουργία υπουργείου Περιβάλλοντος χωρίς χωροταξία και δημόσια έργα, που να στελεχωθεί με άτομα ειδικά στην οικολογία και όχι το μπετόν. Και χρειάζεται η κυβέρνηση να αποκτήσει περιβαλλοντική ευαισθησία, πέρα από προεκλογικές κενές ρητορείες, παίρνοντας ουσιαστικά μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος. Το οφείλουν στους εαυτούς τους, στα παιδιά τους, σε όλους μας.
Ούτε η Μαγνησία, όπως και κανενός άλλου νομού της Ελλάδας, της πρέπει να έχει την “τύχη” της μετατροπής της σε βιομηχανική χαβούζα. Ούτε και είμαστε υπανάπτυκτοι ιθαγενείς, που ασχολούμαστε μόνον με τα πνεύματα και τα στοιχειά της φύσης, μη έχοντες γνώμη για ο,τιδήποτε άλλο. Εάν, αρμόδιοι κύριοι του ΥΠΕΧΩΔΕ και του Υπουργείου Ανάπτυξης δεν είστε σε θέση να αντιληφθείτε τι κάνετε, εάν δεν καταλαβαίνετε ότι η συνεχιζόμενη ανεξέλεγκτη λειτουργία των ρυπογόνων βιομηχανιών, αλλά και η παροχή αδείας για την κατασκευή νέων λιγνιτικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής θα σημάνουν την ασφυξία μας, ε, τότε «σταματήστε να μας αναπτύσσετε. Τέτοια ανάπτυξη δεν την θέλουμε. Καλύτερα να μείνουμε …υπανάπτυκτοι»!!

Οι Έλληνες "Σαμουράι"

Τι κοινό έχουν o Χρ.Ζαχόπουλος, ο πρώην δικηγόρος κ. Ηρ.Κουτελίδας και οι γιαπωνέζοι σαμουράι; Την αυτοκτονία. Στην επίσημη γιαπωνέζικη γλώσσα ο όρος είναι «σεπούκου» και δηλώνει την τελετουργική αυτοκτονία, ενώ η λέξη «χαρακίρι» χρησιμοποιείται στην καθομιλουμένη. H αυτοχειρία αποτελούσε για τους σαμουράι δικαίωμα και συχνά τον μόνο σωστό τρόπο αντιμετώπισης της ατίμωσης και της ήττας. H τελετουργία για την πράξη της αυτοκτονίας έπρεπε να γίνει ήρεμα, χωρίς λιποψυχία, προκειμένου ο σαμουράι να δώσει ένα τέλος μόνος του και να μην ατιμαστεί στα χέρια του δημίου.
Οι άνθρωποι, λοιπόν, πάντα προσπαθούσαν να κατανοήσουν πώς φθάνει κανείς σε αυτό το πλέον απονενοημένο διάβημα H πρώτη σκέψη που περνάει από το μυαλό είναι ότι ο αυτόχειρας είχε ψυχολογικά προβλήματα, κάποια διαταραχή που τον οδήγησε στην αυτοκτονία. Πρόκειται για ανακρίβεια, αφού τις περισσότερες φορές ο αυτόχειρας έχει μεν προβλήματα τα οποία όμως οδηγούν σε αφόρητη ψυχολογική πίεση (και όχι αντίστροφα) και καταλήγει να επιλέξει την έσχατη λύση ως απάντηση στο αδιέξοδο.
Σε επαγγέλματα που απαιτούν την άσκηση ελέγχου, όπως στην πολιτική ή σε διοικητικές θέσεις, ο έλεγχος είναι πρωταρχικό στοιχείο στην κουλτούρα τους, που σχετίζεται με το ζήτημα της αυτοκτονίας. Όταν, λοιπόν, μια κατάσταση ξεφεύγει εκτός ελέγχου, και αφού εξαντλήσουν όλους τους πιθανούς τρόπους επίλυσής της, τότε πρέπει να βρουν μια λύση· όταν δεν βρίσκεται τέτοια λύση και τα πράγματα έχουν εκφυλιστεί, η αυτοκτονία φαίνεται ως η μόνη πιθανή λύση. Πρόκειται για μια επιλογή διαφυγής, που, κατά κάποιον τρόπο, είναι προτιμότερη από άλλες αφόρητες και τρομακτικές περιστάσεις, όπως επώδυνα αρνητικά συναισθήματα, συμπεριλαμβανομένων ντροπής, ενοχής, θυμού, φόβου, λύπης, τα οποία το άτομο φοβάται περισσότερο και από τον θάνατο.
Από τα περίπου 2,5 δις ευρώ που διακινήθηκαν μέσω του Υπουργείου Πολιτισμού επί κυβερνητικής θητείας της Ν.Δημοκρατίας, ποσό 1,5 δις ευρώ διαχειρίστηκε πέραν κάθε λογικής και ελεγχόμενης πλέον χρηστής διοίκησης μόνος ο Χρ.Ζαχόπουλος με την μεταβίβαση σχετικής αρμοδιότητας από τον ίδιο τον κ.Καραμανλή. Δεκάδες καταγγελίες ακόμη και υπουργών θάφτηκαν στα συρτάρια της διοίκησης της Εισαγγελίας και του μεγάρου Μαξίμου, αποδίδοντας ανάγλυφα το επίπεδο του πολιτικού πολιτισμού του κ. Καραμανλή και την αντίληψη του περί ηθικής στη διοίκηση.
Η πτώση και ο τραυματισμός του μέχρι πρόσφατα Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Πολιτισμού και στενού συνεργάτη του πρωθυπουργού, συγκλονίζει το πανελλήνιο. Ήδη, κοντά σ’αυτόν προστέθηκε και ο Ηρακλής Κουτελίδας, πρώην δικηγόρος, ο οποίος φέρεται να εμπλέκεται στην υπόθεση εκβιασμού του τέως γενικού γραμματέα του υπουργείου Πολιτισμού και ο οποίος προσπάθησε στις 4/1/2008, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, να αυτοκτονήσει πέφτοντας μπροστά σε ένα φορτηγό στη λεωφόρο Ποσειδώνος, στην Αθήνα. Η υπόθεση χαρακτηρίζεται «σκοτεινή», πληροφορίες δε και φήμες συναρτούν την πτώση του πρώην Γενικού Γραμματέα με ενδεχόμενα σκάνδαλα στο Υπουργείο Πολιτισμού και σχετικές πολιτικές παραμέτρους. Η υπόθεση έχει προφανώς μεγάλες πολιτικές προεκτάσεις και είναι «εξαιρετικής φύσης», ώστε να εφαρμοστεί το άρθρο 30 παρ. 3 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, δηλαδή ο υπουργός Δικαιοσύνης οφείλει να ζητήσει από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου να παραγγείλει την διενέργεια της ανάκρισης κατά απόλυτη προτεραιότητα, επί όλων των πτυχών της υπόθεσης.
Ενόψει αυτών, το ΠΑΣΟΚ κάλεσε ήδη τον υπουργό Δικαιοσύνης να τοποθετηθεί επί του εάν συμμερίζεται την έκδηλη ανησυχία και αναστάτωση της κοινής γνώμης από την «εξαιρετικής φύσης» υπόθεση αυτή και να εφαρμόσει την διάταξη αυτή, δηλαδή την κατά προτεραιότητα διενέργεια ανάκρισης. Σε διαφορετική περίπτωση ο υπουργός Δικαιοσύνης οφείλει να εξηγήσει αναλυτικά τους λόγους της άρνησής του να εφαρμόσει τις ως άνω διατάξεις σε μια τόσο σοβαρή υπόθεση, όπως η υπόθεση Ζαχόπουλου.
Εν κατακλείδι, η συγγραφή του παρόντος ερμηνευτικού άρθρου κρίθηκε απαραίτητη, επειδή ο πολιτικός μας βίος άρχισε να εμπλουτίζεται με πρακτικές που θυμίζουν πλέον την μακρινή Ιαπωνία, και όπως δείχνουν τα πράγματα η κατάσταση έχει ξεφύγει πλέον κάθε ελέγχου από το περιβάλλον Καραμανλή, έτσι που η γνώση των συμβολισμών από τις ιαπωνικές μεθόδους αυτοχειρίας φαντάζει χρήσιμη και για το μέλλον…