“Ο κλέψας του κλέψαντος”

Κάποτε ένας γείτονας του Νασρεντίν, τον βρήκε γονατισμένο έξω από το σπίτι του να ψάχνει κάτω στο δρόμο για κάτι. «Τι έχασες, Χότζα μου», τον ρωτάει. «Το κλειδί μου», απαντάει ο Νασρεντίν. Αφού τον παρακολούθησε ο γείτονας για λίγα λεπτά να ψάχνει, τον ρωτάει: «Και πού σου έπεσε το κλειδί σου, Χότζα μου;». «Μέσα στο σπίτι μου», απαντάει εκείνος. «Και γιατί τότε, το ψάχνεις εδώ έξω;» «Γιατί, εδώ έχει περισσότερο φως», απάντησε ο Χότζας.

Ο τίτλος αυτής της μελαγχολικής ιταλικής κωμωδίας με τους Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, Κλαούντια Καρντινάλε και Βιτόριο Γκάσμαν, ένα έργο σταθμός στην ιστορία του κινηματογράφου, που συμπλήρωσε σχεδόν μισό αιώνα ζωής, ταίριαξε γάντι σε τούτο το αφιέρωμα, αφού παραμένει επίκαιρο όσο ποτέ.
Ναι μεν «το ψάρι βρωμάει απ’ το κεφάλι», τώρα όμως η σήψη έχει αρχίσει να προχωράει, αλλά ποιά είναι η έκταση της διαφθοράς στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα; Ζούμε σε μια χώρα στην οποία όλοι γνωρίζουμε ότι τα φαινόμενα και κρούσματα διαφθοράς πολλαπλασιάζονται από την μια μέρα στην άλλη. Στην Ελλάδα του 2008, όπου τηρούνται πιστά οι παραδόσεις, η διαφθορά σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, συνεχίζει να υφίσταται, παρά τις όποιες συχνά μικρές προσπάθειες αναδιάταξης και εφαρμογής των νόμων, που συνήθως αυτοαναιρούνται στην πράξη. Η δωροδοκία στην ελληνική κοινωνία, η εικόνα που αντανακλά πλήρως και ο τίτλος "ο κλέψας του κλέψαντος", αλλά και η αδιαφορία για την όποια επανόρθωση της θλιβερής αυτής κατάστασης, συντείνουν στην δημιουργία ενός κλίματος όπου επικρατούν και βασιλεύουν η αβεβαιότητα, η ανασφάλεια και η απουσία μέτρου στις συναλλαγές και συνδιαλλαγές.
Και ενώ όλες οι κυβερνήσεις φωνάζουν για την καταπολέμηση της διαφθοράς, την στιγμή που όλοι κραυγάζουν πως επιτέλους κάτι πρέπει να γίνει για την εξάλειψη του νοσηρού αυτού φαινομένου, ουσιαστικά τίποτε δεν έχει αλλάξει τις τελευταίες δεκαετίες. Έτσι, εάν οι παλιοί μιλούσαν για τον "Μπάρμπα στην Κορώνη", οι νέοι μιλούν για το όποιο "βύσμα" στις όποιες υπηρεσίες και Οργανισμούς. Και δη με οικονομικό αντάλλαγμα, διόλου ευκαταφρόνητο. Τα νοσοκομεία, δημόσια και ιδιωτικά, βρίσκονται με απόσταση στην πρώτη θέση του χώρου όπου έλαβε χώρα κάποιο περιστατικό διαφθοράς, και ακολουθούν κατά πόδας οι πολεοδομίες, οι εφορίες, το υπουργείο Μεταφορών, οι Δήμοι, το Υπουργείο Υγείας, το ΙΚΑ κλπ. Στον ιδιωτικό τομέα τα νοσοκομεία ακολουθούν οι γιατροί και τα ιατρεία, οι Τράπεζες, κ.λ.π..
Το ανησυχητικό πάντως, είναι ότι ενώ είναι διάχυτη η αίσθηση ότι υπάρχει διαφθορά στον πολιτικό βίο, στο δημόσιο, στις συναλλαγές κ.λ.π. κανείς δεν αντιδρά. Όλοι πλέον θεωρούμε λίγο-πολύ φυσιολογικά αυτά τα πράγματα και δεν τα δίνουμε σημασία παρά μόνο για μερικές μέρες. Θεωρούμε δεδομένο ότι κάθε σπίτι έχει λίγο-πολύ κάποια αυθαιρεσία, ότι κάθε επαγγελματίας κλέβει λίγο-πολύ το κράτος, κάθε εφοριακός λίγο-πολύ τα παίρνει, κάθε δημόσιος υπάλληλος λίγο-πολύ λουφάρει, ότι για να περάσεις καλά στο στρατό πρέπει να χεις "βύσμα", ότι για να διοριστείς πρέπει να "λαδώσεις", ότι για να ψηφίσεις κάποιον πρέπει να πάρεις αντάλλαγμα, κ.ο.κ.. Είναι διάχυτη η αίσθηση ότι δεν υπάρχει αξιοκρατία και ότι γίνεται "το μέσον του μέσου", κ.λ.π..
Φυσιολογικό θα ήταν να ξέρεις ότι αν έχεις τα περισσότερα προσόντα θα πάρεις τη δουλειά, φυσιολογικό θα ήταν να ξέρεις ότι είσαι ίσος, με οποιονδήποτε άλλο πολίτη, απέναντι στους νόμους, φυσιολογικό θα ήταν να ξέρεις ότι αφού πληρώνεις ασφάλεια πρέπει να έχεις ασφάλεια (περίθαλψη, σύνταξη), ότι αφού δουλεύεις θα πάρεις τα χρήματα που δικαιούσαι...
Καταντήσαμε να θεωρούμε ουτοπία το φυσιολογικό και το αυτονόητο και να θεωρούμε φυσιολογικό το διαστρεβλωμένο, την παρενέργεια...
Μέσα σε αυτό το κλίμα γενικής απαξίωσης ακόμη και η πολιτική ζωή του τόπου κινείται συνεχώς μεταξύ λάσπης, συκοφαντίας και διαβολής. Βάλλεται από μια ακατάσχετη φημολογία και σπερμολογία, με ονόματα που εξακοντίζονται αδιακρίτως δεξιά και αριστερά, σε σημείο που να έχουμε καταστεί θύματα μιας επιχείρησης διασυρμού του πολιτικού κόσμου στο σύνολό του, για την οποία πολλοί δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε πού αποβλέπει. Και, για να είμαι ειλικρινής, ούτε με νοιάζει, όποιος κι αν εμπλέκεται. Να βρεθεί και να τιμωρηθεί. Αρκεί να εμπλέκεται. Αρκεί να μην κατασκευάζουμε υπόπτους ή ενόχους από συνάφεια. Αρκεί η καταγγελία είναι ορθή, οπότε ασφαλώς έχει πρόβλημα ο καταγγελλόμενος πολιτικός. Αλλά αν δεν είναι, τότε ποιος θα εξαλείψει την υποψία που τον βαραίνει; Και αρκεί ένα σκάνδαλο να μη χρησιμοποιείται ως πολιορκητικός κριός κατά του πολιτικού συστήματος στο σύνολό του. Από αυτή την άποψη είναι απολύτως ορθή η απόφαση του ΠαΣοΚ να αναστείλει την ιδιότητα του μέλους σε όσους εμπλέκονται στην υπόθεση Siemens, χωρίς αυτό να προδικάζει και την ενοχή τους.
Εν κατακλείδι, αντί να αναλωνόμαστε στην εξιχνίαση μόνον της διερεύνησης του ενός ή του άλλου σκανδάλου, θεωρώντας πως «εδώ έχει περισσότερο φως», όπως απάντησε και ο Χότζας, θα πρέπει να δούμε το πρόβλημα της διαφθοράς στο σύνολό της, επειδή δεν είναι πρόβλημα μιας κατά τα άλλα ηθικής κοινωνίας, αλλά μιας κοινωνίας που έχει χάσει το προσανατολισμό της, τις αρχές και τις αξίες της και χωρίς αυτές η κοινωνική κατάρρευση είναι προ των πυλών…

“Για την παγκόσμια ημέρα του περιβάλλοντος”

«“Πήγα στα δάση, γιατί ήθελα να ζήσω λεύτερος, γιατί ήθελα να αντικρίζω μόνο την ουσία της ζωής κι ήθελα να δοκιμάσω, αν μπορώ να μάθω εκείνο που είχα χρέος να διδάξω. Και τότε ένοιωσα πως, ενώ πήγα να πεθάνω κοντά τους, δεν είχα ακόμα ζήσει” (Χένρι Θόρο)»

Στις 15 Δεκεμβρίου 1972, η Γενική Συνέλευση του OΗΕ θέσπισε την 5η Ιουνίου ως Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, με στόχο να υπενθυμίσει στους κατοίκους του πλανήτη ότι το μέλλον της ανθρωπότητας είναι άμεσα συνυφασμένο με το μέλλον των οικοσυστημάτων.
Κι ενώ οι κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων, τουλάχιστον, χωρών, οφείλουν να προβούν στην άμεση υιοθέτηση μέτρων για την πλήρη απεξάρτηση από το κάρβουνο και άλλες ρυπογόνες μορφές άνθρακα, επενδύοντας στον ήλιο, τον άνεμο και τα κύματα, η αρχή μπορεί να γίνει από το ίδιο μας σπίτι.
Συγκεκριμένα, για μας τους πολίτες η αρχή μπορεί να γίνει στην καθημερινή μας ζωή, υιοθετώντας τις ακόλουθες απλές πρακτικές: α) επιλέγουμε λάμπες εξοικονόμησης ενέργειας, β) κατεβάζουμε τη θερμοκρασία πλύσης στους 30 βαθμούς, γ) δεν αφήνουμε συσκευές σε κατάσταση αναμονής, δ) αποφεύγουμε το Ι.Χ. μας, όταν δεν είναι απολύτως απαραίτητο και ε) υποστηρίζουμε τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Ας έχουμε υπόψη μας ότι, σύμφωνα με την εκτίμηση των 3.000 ειδικών που εργάστηκαν για την τελευταία έκθεση της αρμόδιας επιτροπή του ΟΗΕ (IPCC), η ζέστη στον πλανήτη θα ανέβει από 1,1 έως 6,4 βαθμούς Κελσίου έως το 2100, με πιθανότερη μια άνοδο κατά 1,8 έως 4 βαθμούς ανάλογα με τα μέτρα που θα ληφθούν. Η στάθμη των ωκεανών θα ανέβει έως το τέλος του αιώνα κατά 18 έως 59 εκατοστά, αλλά η άνοδος θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη σε περίπτωση που λιώσει το κάλυμμα πάγου στην Ανταρκτική και τη Γροιλανδία. Τις επόμενες δεκαετίες, η Αρκτική θα γίνεται έρημη θάλασσα τα καλοκαίρια αφού δεν θα υπάρχει πάγος.
Στην Ελλάδα οι τρεις ισχυροί καύσωνες του καλοκαιριού του 2007, αλλά και οι καταστροφικές και φονικές για δεκάδες ανθρώπους, φωτιές, έδειξαν ότι οι αλλαγές στο κλίμα είναι εδώ και επηρεάζουν άμεσα τη ζωή μας. Εκτίμηση των επιστημόνων είναι ότι τα φαινόμενα αυτά θα ενταθούν τα επόμενα χρόνια, καθώς η περιοχή της Μεσογείου θα εμφανίζει όλο και περισσότερα επεισόδια καύσωνα. Οι ημέρες με θερμοκρασία άνω των 40 βαθμών θα πολλαπλασιαστούν και θα πλήττουν κυρίως τις ηπειρωτικές περιοχές. Στα νησιά, αντίθετα, θα αυξάνονται οι τροπικές νύχτες, με τον υδράργυρο να δείχνει πάνω από 25 βαθμούς. Την ίδια στιγμή, το κλίμα θα γίνεται πολύ πιο ξηρό, καθώς η μέση βροχόπτωση μειώνεται σταδιακά, με αποτέλεσμα να φθάσουμε το 2100 σε πτώση 20% - 30% σε σύγκριση με τα σημερινά επίπεδα. Η βροχή, ωστόσο, δεν θα πέφτει ισοκατανεμημένη, αλλά σε ακραία, κυρίως, επεισόδια, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα -καταιγίδες, θύελλες κ.λπ.- θα είναι συχνότερα, πράγμα καθόλου ευεργετικό για τις καλλιέργειες.
Η Αθήνα αναμένεται να αποκτήσει το κλίμα της Λευκωσίας. Η ελληνική πρωτεύουσα θα αποκτήσει χαρακτηριστικά που έχει σήμερα η Κύπρος -σχεδόν έρημος, με μεγάλο πρόβλημα στα υδατικά αποθέματα και πολύ περισσότερη ζέστη από τη σημερινή Αθήνα.
Η πιθανότητα ερημοποίησης είναι υπαρκτή για τη Νότια Ευρώπη. Ήδη η Βόρεια Αφρική αντιμετωπίζει μεγάλο πρόβλημα - σε ορισμένες περιοχές φτιάχνουν φράγματα για να προστατέψουν το έδαφος από τη μεταφορά άμμου.
Παράλληλα, λόγω του λιωσίματος των πάγων στους πόλους η στάθμη της Μεσογείου αναμένεται να ανέβει 20 - 60 εκ. έως το 2100. Πρόβλημα θα αντιμετωπίσουν περιοχές με χαμηλό υψόμετρο όπως ο Αμβρακικός κόλπος, τα Δέλτα του Νέστου και του Έβρου, ενώ από τις πόλεις, περισσότερο απειλείται η Θεσσαλονίκη.
Άνοδος της θαλάσσιας στάθμης σημαίνει, επίσης, υφαλμύρωση του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα, υποβάθμιση υδατικών πόρων κ.λπ.. Οι συνέπειες αναμένεται να αγγίξουν και τον τουρισμό, καθώς θα υποβαθμιστούν παραλίες - σήμα κατατεθέν για το ελληνικό καλοκαίρι, ενώ ισχυροί και παρατεταμένοι καύσωνες θα αποτρέπουν τους Βορειοευρωπαίους από το να έρθουν στην Ελλάδα το καλοκαίρι. Ίσως ωφεληθεί ο τουρισμός μας άλλους μήνες, το Φθινόπωρο και την Άνοιξη.
Δεν θα πρέπει, τέλος, στο παρόν πόνημα να μην αναφέρω και την 68χρονη σήμερα θαρραλέα Κενυάτισσα Γουάνγκαρι Μούτα Μαατάι, η οποία, αφήνοντας πίσω της μια καλά στρωμένη ακαδημαϊκή καριέρα στις ΗΠΑ, όπου σπούδασε με υποτροφία, προερχόμενη από φτωχή αγροτική οικογένεια με έξι παιδιά, γύρισε στην πατρίδα της με σκοπό να συμβάλει στην απερήμωση της Αφρικής - μόνο το 2% των δασών που την κάλυπταν κάποτε έχει σωθεί. Ίδρυσε το «Κίνημα της Πράσινης Ζώνης» και οργάνωσε δενδροφύτευση 30.000.000 δέντρων σε όλη την Αφρική, από γυναίκες που ταυτόχρονα πληρώνονταν γι΄ αυτήν τους την εργασία (σ.σ. κι εγώ που νόμιζα ότι έχοντας φυτέψει 60 δέντρα έκανα κάτι σπουδαίο)!!
Καιρός δεν είναι κι εμείς, ως χώρα, αλλά και ως λαός, να πάρουμε τα πράγματα στα σοβαρά, κάνοντας κάτι συγκεκριμένο – κι όχι άλλα λόγια - για το περιβάλλον; Και μη μου πείτε ότι εάν αξιοποιήσουμε το ταλέντο μας να ασχολούμαστε μονίμως “περί ανέμων και υδάτων”, αλλά και με τον “αέρα το κοπανιστό” δεν θα πετύχουμε θαύματα. Τώρα που οι άλλοι άρχισαν να ασχολούνται με τους ανέμους και τα ύδατα, τα οποία προσφέρονται για ενεργειακή εκμετάλλευση, εμείς τώρα θα αλλάξουμε ασχολία; Λίγο πιο συγκεκριμένοι να γίνουμε και θα προκαλέσουμε και πάλι τον παγκόσμιο θαυμασμό…